واژه‌نامۀ نافرجام سره بر پایۀ زبان پهلوی/

واژه‌نامۀ نافرجام سره بر پایۀ زبان پهلوی
لغت‌نامۀ نافرجام معادل‌های فارسی لغات عربی موجود در زبان فارسی کنونی برمبنای زبان فارسی میانه/فارسی اصیل/فارسی پاک/فارسی خالص/لغات اصیل فارسی میانه/معادل های لغات دخیل عربی/پارسی را پاس بداریم/بهرام فره وشی/پالایش زبان پارسی


ابدیت: همی‌بودی hamēbūtīh
ابن‌الوقتی: اَوام‌منشی āwām mēnišnīh
اتصال: هم‌بندِش hambandišnī
اتصال: هم‌بندی hambandīh
اتفاق افتادن (ناخواسته): جَستن Äastan
اجازه دادن: هشتن hištan
اجازه: دستوَری dastwarīh
اجتناب: پرهیزِش pahrēčišn
اجرا: روایی rawākīh
اجرای میل و هوس: کامه گزاردن kāmak vičārtan
احترام: آزرمی zarmīhā
احتیاج: نیازِش niyāzišn
احساس: سُهِش sohišn
احضار: خوانِش xvānišn
احیاکننده: زنده‌گر zindak kar
اختراع: نِهِش nihišn
اختفا: نِهُنبِش nihumbišn
اخراج کردن: بیرونیدن bērōnētan
اداره‌کنندۀ کشور: کشورویرا kišvar vīrāy
اذیت کردن: خَستن xastan
اراده: کامِش kāmišn
ارادی: کامی kāmīk
ارتفاع: بلندی bulandīh
از روی قصد کاری را انجام دادن: کامِش‌کاری hīkāmišnkār
استبداد (فرمانروایی): ساستاری sāstārīh
استفاده: بهره‌مندی vahrōmandīh
استقلال: کامکاری kāmkārīh
استمرار وجود: بُوِش‌روِشی bavišn rawišnīh
اسرارآمیز: رازی rāzīk
اسکان طولانی: دیرمانِشی dēr mānišnīh
اصلاح: ویرایش vīrāyišn
اصیل: به‌گوهر patgōhr
اصیل: خوش‌زاد hūzāt
اطاعت: نیوشِش nigōšišn-īh
اعتراف کردن: استوانیدن astovānītan
اعتقاد به جبر و تقدیر: بخش‌گروشی baxšrawišnīh
اعتقاد به فلسفۀ مادی: هست‌منشی hast menišnīh
اعتقاد: گروش giravišn
اغفال: فریبِش frēpišn
افتخار: نازِش nāzišn
اقامت: مانِش mānišn
اکتساب: اندوزش handōzišn
آمر: فرمان‌بُد framānpat
امیال جسمانی: تن‌کامگی tankāmagīh
انبساط: گسترشی vistarišnīh
انتقام‌جو: کین‌منش kēn mēnišn
انحراف: گشتگی vartakīh
انحطاط: نشیب nišēp
اهمیت ندارد: کار نیست kār nēst
باب میل: بکامه، بکام patkāmak
باشخصیت: منش‌مند mēnišnōmand
بافضیلت: hunarmand
بدطالع: بدفرّه duš-xvarrah
بدفکر: بدخرد duš xrat
بسط دادن: فراخیدن frāxvēnītan
بطری: جامک Äāmak
بلافاصله: هم‌دمان hamdamān
به اراده و میل خود پادشاهی کردن: کامه‌پادشاهی kāmak pātixšāhīh
به خود اختصاص دادن: خویشیدن xvēšēnītan
بوقت: هنگامی hangāmīk
بی‌انتها: دورکرانه dūr karānak
بی‌ثبات: روزگرد rōčvart
بی‌موقع: بیگاه apēgās
تأیید کردن: اَستنیدن astēntīan
تأیید: ور var
تبحر: خوش‌شناسی hī hūšnās
تبلیغ کردن: فرنافتن franāftan
تبلیغات مخفی یا عملکرد مخفی: نهان‌روش nihān rawīšn
تجلیل:بُرزِش burzišn
تحصیل‌شده: یافته ayāftak
تخصص: خوش‌شناسی hī hūšnās
تخفیف: کاهش kāhišn
تخلف: گشتگی vartakīh
تربیت کردن: فرهیختن frahaxtan
ترحم: دلسوزه dil sōčak
ترقی خوب: خوش‌پیشی hūpēšīh
ترک کردن: هشتن hištan
ترکیب دارو: داروآمیزشی dārukāmēzišnīh
ترکیب کردن: همیدن hamēnītan
تشکل: دیسه‌مندی dēsakōmandīh
تصویب: پسندِش pasandišn
تطهیر: فرازشویِشی frāč šōyišnīh
تظاهر به دین‌داری: دین‌نموداری hīdēn nimūtā
تعریف: ویمند vīmand
تعلق: خویشش xvēšēnišn
تعلق: خویشی xvēšīh
تعیین کردن (وقت): زمان کردن zamān kartan
تعیین‌کنندۀ حدّ: سامان‌گر sāmāngar
تقدس: artāyīh
تقدم: frāč tarrīh
تقدّم: فرازی frāčīh
تقسیم: بخشش baxšišn
تقطیر کردن: گداختن vitāxtan
تکریم: بُرزِش burzišn
تلافی: توزِش tōÄišn
تلقیح کردن: گُشن کردن vušn kartan
تماس: سُهِش sohišn
تمام: هام hām
تمایل به صلح: txvāhīhšā
تمایل زیاد به معاشرت با زنان: زن‌کامگی zan kāmakīh
تمایل مشترک: هم‌کامگی ham kāmakīh
تمایل: کامِش kāmišn
تمایل: گرایستگی grāyastakīh
تملک: خویشی xvēšīh
تنبیه کردن: توزیدن tōÄītan
تنبیه: توزِش tōÄišn
تنبیه: زَنِش zanišn
تنبیه‌کننده: پادا‌فره‌گر pātafrāsgar
تنزل: فرودی frōtīh
تهذیب: ویرایش vīrāyišn
توبه: توزِش tōÄišn
توجه به امور مادی: گیتی‌نگرشی gētīh nikīrišnēh
توقف: مانِش mānišn
توهم: ویناب vēnāp
ثابت‌قدم: استوان astovān
ثابت‌قدم: هنگ‌مند hangōmand
ثروتمند: بس‌خواسته vas xvāstak
ثنویت: دویی doīh
ثواب‌دوست: کرفه‌گر kirpakgar
جاری شدن: تاختن tāxtan
جاری: روا rōwāk
جایز: روا rawāk
جبران کردن: توزیدن tōÄītan
جبران: توزِش tōÄišn
جبری (در فلسفه): بایسته apāyastak
جدّی: سخت saxt
جدّی: گرمو garmōk
جراحت: گَزِش gazišn
جعبۀ دارو: دارودان dārūkdān
جلال: خوش‌شکوهی hūškōhīh
جمله: سَهمان sahmān
جنس: سرده sardak
جنوب: رَپیتْوین rapitwin
جوّ: وای vāy
جوهر ذاتی: هم‌بودی hambunīh
الحاد: بدگروشی، بدگرایی duš virravišnīh
حاکم مستقل: کامه‌خدا kāmak xvatāy
حالت: اَستِش astišn
حدّ: سامانه sāmānak
حرص: آزکامگی āzkāmakīh
حرمت: آزرمِش āzarmišn
حریص: آزکامه āzkāmak
حس: سُهِش sohišn
حساب: مارِش mārišn
حسابدار: مردار mardār
حساس: نازوک، نازک nāzūk
حق‌شناس: سپاس‌دار spāsdār
حق‌شناس: سپاس‌شناس spāsšinās
حیات مطابق میل: کامه‌مانش kāmak mānišn
خالص: آویژه apak
خالی از سکنه: بی‌مردم apēmartōm
خُلدآشیان: بهشت‌بهر vahišt bahr
خوب تزئین‌شده: خوش‌افرنگ hūafrang
خوبی مطلق: apēčak vēhīh
خوش‌قامت: خوش‌رُست hūrust
خوش‌قامت: خوش‌رُسته hūrustak
خوش‌نیت: خوش‌سِگال hūsikāl
دارای تصمیم واحد: هم‌کامه hamkāmak
دایره: فروند fravand
درک: بوی bōy
دعا خواندن (پیش از غذا خوردن): باژ کردن vāč kartan
دعا خواندن: باژ داشتن vāč dāštan
دعا: خوانِش xvānišn
دعا: نیرنگ nērang
ذات: گوهره gōharak
ذراع: اَرِش arišn
ذوب کردن: گداختن vitāxtan
ذوب: گدازش vitāzišn
رشوه‌گیری: پاره‌ستانی pārak stānīh
رواج: روایی rōwākīh
روحانی: آسْرون āsrōn
روشن‌فکر: فراخ‌‌منش fraxv mēnišn
ریاکار: دوسخن dō-saxvan
زجر:آزارِش zārišnā
زندگی مشترک داشتن: هم‌ بودن ham būtan
سبقت خوب: خوش‌پیشی hūpēšīh
سبقت: frāč tarrīh
سرعت: تیزی tēzīh
سریع: تیزروش tēz rawišn
سفارت: فرستِشی fristišnīk
سکّه: استیر stēr
سلطان جهانی: هم‌خدای ham-xvatāy
سلطنت بد: بدپادشاهی dušpātaxšāhīh
سند رسمی: گَتَک gatak
سنگ معدن: گوهرمند gōhrōmand
سیارات سبعه: هفتان haftān
شاکر: سپاس‌دار spāsdār
شایع: روا rōwāk
شجاعت: مردمنشی martmēnišnīh
شربت: شبیار šapyār
شرح واقعه: داستان dāstān
شعاع: بانوی bānūy
شعور: بوی bōy
شکایت: گَرزِش garzišn
شکل دادن: دیسیدن dēsītan
شکل: دیسه dēsak/  dēs
شکل‌دهنده: دیسا dēsāk
شکوه: گَرزِش garzišn
شمال: اپاختر apāxtar
شمالی: اپاختری apāxtarīk
شهوت‌پرستی: تن‌کامگی tankāmagīh
شیوع مرگ‌ومیر: پُرمرگی purmargīh
شیوع: روایی rōwākīh
صاحب اراده: کام‌مند kāmakōmand
صاحب امیال خوب: خوش‌کامه hūkāmak
صاحب شخصیت و طرز فکر عالی: بزرگ‌منش vazurk mēnišn
صاحب فکر خوب: خوش‌منش hūmēnišn
صاحب معلومات در علوم دینی: دین‌آموخت dēnāmōxt
صدا: آواز āvāzak
صدراعظم: اندرزبد handarz pat
صدمه: زَنِش zanišn
صرفه‌جو: هیربان hēr pānak
صریح (گفتار): روشن‌گویشی rōšn gowišnīh
صریح: روزناک rōčnāk
صفرا (کیسه): زهرپوشش zahr pōšišn
صفه: بالین‌گاه bālēngās
صمیمیت: نزدی nazdīh
صیّاد طیور: تله‌چین talak čīn
ضربه: زَنِش zanišn
ضربه: کوست kust
طالب: کام‌مند kāmakōmand
طبع: چهر čihr
طبق نمونه کار کردن: ابَرورزی، برورزی aparvarzišīh
طبیب: درست‌بد drust pat
طحال: سپرز sparz
طرف مشاوره: هم‌پُرسه ham pursak
طرفدار: گرای grāy
طلاق‌نامه: هِلِش‌نامه hilišnāmak
طلوع خورشید: خورشیدپیدایی xvaršēt pētākīh
طویل: دیرَند dagrand
ظنین: گمان‌گر gumāngar
عابد: یَزِش‌گر yazišn gar
عاقل: خوش‌دانا hūdānāk
عامل دولت: کارفرمان kārframān
عامل: کنش‌گر kunišgar
عبور: گذارش vitārišn
عجله‌کننده: شتابگر ōštābgar
عجول: شتابگر ōštābgar
عداوت با بشر: مردم‌دشمنی martōmdušmanīh
عدم تحرک: ناروانی hīaravāk
عدم تقدم: ناپیشی apēšīh
عدم تمکین (زن به شوهر در همخوابگی): جدابستری yut vastarīh
عطسه: شنوسه šnōsak
عظمت: شکوه škōhīh
علاج: چاره‌گری čāragarīh
علت‌العلل: بُنِست bunist
علم به آینده: پس‌دانی pas dānišnīh
علم شناخت طبیعت و اشیا: چهرشناسی čihr-šnāsīh
علم لایتناهی خدایی: همه‌دانایی hamak dānākīh
عمر طولانی: دیرجانی dēr Äānīh
عمل نیک: به‌کنش vēh kunišn
عمل‌کننده به وظیفه: کنش‌گر kunišgar
عملی: ورزی varzī
عنکبوت: تَنند tanand
عوض‌شدنی: روزگرد rōčvart
فاضل: hunarmand
فاعل: کنش‌ورز kunišn varz
فدایی: جان‌سپار Äān apaspār
فرصت: یاور yāvar
فرم دادن: دیسیدن dēsītan
فرم داشتن: دیسه‌مندی dēsakōmandīh
فرم: دیسه dēsak/  dēs
فصل (کتاب): فرکرد frakart
فصیح: پخته‌گفتار puxtak guftār
فضا: دروای darvāy
فضا: سپاش spāš
فضیلت: هنر hunar
فکر: اندیشش handēšišn
فلسفه: خرددوستی xrat dōšakīh
فناپذیر: فرساوند frasāvand
قابل تعریف:   vīmandīk
قابل تقدیر: ستایشی stāyišnīk
قابل توجه: نگرشی nikērišnīk
قاعده: منگ mang
قانون: منگ mang (شاید قانون هم پارسی باشد.)
قدرت: زاوَر zāvar
قرار دادن: نِهیدن nisītan
قسمت (تقدیر): روزی rōčīh
قسمت (کتاب): فرکرد frakart
قسمت: بخشش baxšišn
قصد: کامِش kāmišn
قضاوت غیرواقعی و دروغین: دروغ‌دادوَری drōγ dātwarīh
قوا (نظامی): زاوَر zāvar
قوۀ جاذبه: زور آهنجا zōr i āhanÄāk
قیّم: استور stūr
کتاب: کُراسه kurāsak
کتابخانۀ سلطنتی: دژِ نبشت dēž i nipišt
کسی که از روی قصد کاری را انجام می‌دهد: کامِش‌کار kāmišnkār
کسی که مقصد معینی دارد: یَک‌آهنگ ēvāhang
کسی که موجب رشد و ترقی ناحیه‌ای می‌شود: کشورویرا kišvar vīrāy
کفاره دادن: توزیدن tōÄītan
کفاره: توزِش tōÄišn
کلام الهی: وخش vaxš
کلیه: هام hām
لباس: تن‌جامه tanÄāmak
لعنت‌کننده: نفرین‌گر nifrīnkar
لیاقت: سَزِش sazišn
مالکیت: خویشی xvēšīh
مأمور کردن: گماریدن gumārītan
مأموریت: فرستِشی fristišnīk
ماهر (مرد): استادمرد ōstāt mart
ماهر: آزموده uzmūtak
ماهر: خوش‌دست hūdast
ماهر: خوش‌شناس hūšnās
مایع گرداندن: گداختن vitāxtan
متحبر: خوش‌شناس hūšnās
متحبر: کارآگاه kārākās
متحد کردن: همیدن hamēnītan
متخصص: خوش‌شناس hūšnās
متدین: دینی dēnīk
متروک بودن: هِلِشی hilišnīh
متصل: هم‌بند hamband
متضمن: فروند fravand
متعلق کردن: خویشیدن xvēšēnītan
متقی: دینی dēnīk
متمایل: گرای grāy
متن سند: دیپ dīp
متوسط‌القامت: میان‌بالا mayān bālāy
مجادله: هم‌پیکاری ham patkārišnīh
مجازات‌کننده: پادا‌فره‌گر pātafrāsgar
مجاور: هم‌سامان ham sāmān
مجرای آب: آبَخش paxšā
مجروح کردن: خَستن xastan
مجلل: شاهوار šāhvār
محافظِ روان: روان‌بان ruwān pānak
محافظت: نگاه‌دارِش nikās dārišn
محترم: آزرمی āzarmīh
محترم: اسپند spand
محدود: برین brīn
محدود: کناره‌مند kanārakōmand
محیط: گِرده girtak
مخالف با عقاید دینی معمول: جدابینشی yut vēnišnīh
مخدر: مَدیان madyān
مخصوص‌سازی: خویشش xvēšēnišn
مخلوق خوب: به‌دهش vēh dahišn
مدافعه: وانِش vānišn
مدّت طویل: درنگ‌زمان dirang zamān
مرئی: بدیدار pat dītār
مرئی: دیداری kīdītār
مرئی: نگرشی nikērišnīk
مرئی: بینشی vēnišnīk
مراقبت: نگاه‌دارِش nikās dārišn
مردّد: گمان‌گر gumāngar
مرکب: برهمه barhamak
مساعدت: فریادِش frayātišn
مستبد (فرمانروا): ساستار sāstār
مستقل: کامکار kāmkār
مسکر: مَدیان madyān
مسلط بر نفس: تن‌فرمان tan framān
مسند: نشست nišast
مشاطه: خوش‌چهرگر hūčihrgar
مشاور: اندرزبد handarz pat
مشاوره: هم‌پُرسه ham pursak
مشکوک: گمان‌مند gumānōmand
مشکوک: گمانی gumānīk
مشهور: فرازسرود frāč-srōt
مشهور: فرازنام frāč-nāmīk
مصر (کشور): گیبتوس gibtus
مصرع (شعر): وَچَست vačast
مصمم: هنگ‌مند hangōmand
مضرّ: زیان‌کار ziyānkār
مطابق میل: بکامه، بکام patkāmak
مطلق: apēčak
مطیع: خوش‌فرمان hūframān
مطیع: فرمانگر framāngar
مطیع: فرمان‌نیوش framānniyōxš
مطیع: نیوشا niγōšāk
معتقد بودن: استوانیدن astovānītan
معتقد: استوان astovān
معجزه: ورچکردی varč kartīh
معرفت حسی: sahišn
معین: برین brīn
معیَن: کومند kūmand
مغرب: خوربران xvarbarān
مقاربت (عمل): مرزش marzišn
مقدس: اَرتا āart
مقدّس: اسپند spand
مقصر: گناه‌مند vināsōmand
مکالمه: هم‌گویشی hamgōwišnīh
مکّه: مکَّهْ makkah
ملاحضه: اندیشش handēšišn
ملحد: اَشموک ašmōk
ممکن: شایِن šāyēn
ممکن: شاینده šāyandak
منحرف کردن: گرداندن vartēnītan
منحرف: بیراه apērās
مندل (خط): کیش kēš
منسوب به دنیای مادی: گیتایی gētāhīk
مهاجرت: فروایش fravāyišn
مهارت: خوش‌شناسی hī hūšnās
مهیا ساختن: بسیچیدن sēčītan
مورد استهزاقرارگرفته: افسوس‌بَر apsōsbar
موعودی که با آمدنش جهان نو می‌شود: جهان‌ویرا gēhān vīrāy
موفق: کامروا kāmak rawāk
موفق: کامکار kāmkār
موفقیت: کامروایی kāmak rawākīh
موقعیت: کویی kūīh
میل (داشتن به چیزی): گرایستگی grāyastakīh
میل بسیار داشتن: پُرکامگی purkāmakīh
میل به ثروت و مال: خواسته‌کامگی xvāstak kāmakīh
میل زیاد به معاشرت با زنان: زن‌کامگی zan kāmakīh
میل شدید: توان‌خواهشی tuwān xvāhišnīh
میل کردن: کامستن kāmstan
ناظر: کارفرمان kārframān
نام و شهرت خوب بودن: به‌نامی vēh nāmīkīh
نامتحرک: ناروان aravāk
ناممکن: نی‌شایِن nē šāyen
ناهمجنس: جداسَرده yut sartak
نجابت: آزادمردی āzātmartīh
نجیب‌زاده: خوش‌پیوند hūpatvand
نزاع: هم‌پیکاری ham patkārišnīh
نسبت دادن (چیزی به کسی): هاریفتن hārēftan
نظم: رایِش rāyišn
نقصان: کمی kamīh
نور ازلی/  دنیای قلمرو اهوره‌مزدا: اَسَرروشنی asar-rōšanīh
نوع جدا: جداسَرده yut sartak
نیمۀ شمالی: اپاخترنیمه apāxtar-nīmak
الهام الهی: یان yān
الهام: وازِشی vāzišnīh
هم‌صحبت: هم‌واژه hamvāčīk
هوسبازی: تن‌کامگی tankāmagīh
واضح: برجسته Äastak
واضح: روزناک rōčnāk
وحی: مانْسْر mānsr
ورد: نیرنگ nērang
وزیر اعظم: بیتَخش bītaxš
وضع موجود: اَستِش astišn
وضع: کویی kūīh
وظیفه: دَخشَک daxšak
وظیفه: هَرگ harg
وعده: نویدِش nivēdišn
یقین (دینی): هازِش hāzišn

/ 1 نظر / 57 بازدید
فرامرز

آفرین و سد آفرین بر شما با این کار ارزنده! همیشه شادمان و سرفراز باشید