عــاقــلان داننــد!

نقل مطالب این تارنگار، با ذکر نام کامل نویسنده/مترجم بلامانع است

نمونه‌های واژه‌های انگلیسی دخیل در پارسی افغانستانی (دری)

 

امیر حسین اکبری شالچی

نمونه‌های واژه‌های انگلیسی دخیل در پارسی افغانستانی (دری)

 

 

 

آرَن: بوق خودرو (انگلـ: horn)

آکْسیجَن/ اُکسیجَن/ آکْسیجِن/ اُکسیجِن/ اَکسیجِن: اُکسیژن (انگلـ: oxygen)

آلَند/ هالَند/ هالیند: هلند (انگلـ: Holland)

آنجیوگرافی: آنژیوگرافی (انگلـ: angiography)

آنزَیم / ānzaym/: آنزیم (انگلـ: enzyme)

آی‌اِس‌آی: سازمان امنیت پاکستان (انگلـ: ISI)

آیْدالوجی: ایدئولوژی (انگلـ: ideology)

آیدیئال / ydi´ālā/: ایده‌آل (انگلـ: ideal)

آیْدیا/ اَیدیا: ایده، تز (انگلـ: idea)

آیرلند: ایرلند (کشور/ انگلـ: (Ireland  

آیْسا: ادارۀ تشویق و یاری به سرمایه‌گذاری (اقتصاد)

آیْساف/ اَیسَف/ اَیساف/ آیِسَف: آمریکا و دیگر نیروهای خارجی حاضر در افغانستان (انگلـ: ISAF)

آیس‌کریم/ اَیس‌کریم: بستنی (انگلـ: ice-cream)

آیسلند: ایسلند (انگلـ: Iceland)

استونوپروز / ostonoporoz/: پوکی استخوان (انگلـ: ostonoporoz)

اَکت: ادای کسی (انگلـ: act)

اَکتور/ اَکتِر: هنرپیشه (انگلـ: actor)

اَکروبات: آکروبات (انگلـ: acrobat)

اَکْساید: اکسید (انگلـ: oxide)

اکسپَرسیونیزِم: اکسپرسیونیسم (انگلـ: expressionism)

اَکسْپورت: صدور (انگلـ: export)

اِکسَرسایْز: نرمش (انگلـ: (exercise

اَکسیدِنت/ اَکسیدَنت: تصادف خودرو و مانند آن (انگلـ: accident)

اَکْسْیلَیتَر: پدال گاز (انگلـ: acceerator)

اَکوادور: اِکوادور (کشور/ انگلـ: Ecuador)

اَگِست/ آگِست: اوت (ماه/ انگلـ: August)

اَگِنت: جاسوس، کارگزار (انگلـ: agent)

اَلبانیا: آلبانی (کشور/ انگلـ: Albania)

اَلتَرنَتیو: آلترناتیو، بدیل، جانشین، راه حل پیشنهادی (انگلـ:  (alternative

اَلَرجی: آلرژی (انگلـ: allergy)

اَلیکوپتَر/ هَلیکوپتَر: هِلیکوپتِر) انگلـ: (helicopter

اَمپِریالیزِم/ امپریالیزْم: امپریالیسم (انگلـ: imperialism)

اَنارشیزِم: آنارشیسم (انگلـ: anarchism)

اَنانْس: اعلام، مجری‌گری (برنامۀ نمایشی/ انگلـ: announce)

اَنانْسَر: اعلام‌کننده، مجری (برنامۀ نمایشی/ انگلـ: announcer)

اِنتَرنِت/ اینتَرنَت/ اِنتِرنِت: اینترنت (انگلـ: internet)

اَنتی‌بادی: آنتی‌بادی، پادتن (انگلـ: antibody)

اَنتی‌بایوتیک: آنتی‌بیوتیک (انگلـ: antibiotic)

اَنتیک: آنتیک، عتیقه (انگلـ: antique)|| زینتی (کنایه)

اِنجِنیِر/ اِنْجینیِر/ اینْجینیِر/ اینْجینیَر: مهندس (انگلـ: engineer)

اِنجو/ اینجو/ هِنجو: نهاد غیر دولتی (انگلـ: NGO)

اِندسکوپی: اَندسکوپی، درون‌بینی (انگلـ: endoscopy)

اِنِرْجی: انرژی (انگلـ: energy)

اَنَرشی: آنارشی (انگلـ: anarchy)

اِنسْتیتوت/ اینسْتیتوت: انسیتو (انگلـ: institute)

انفکشن / enfekšan/: اینفکشِن: عفونت (پزشکی/ انگلـ: infection)

اینفولانزا: آنفولانزا (فرانسوی و انگلـ: influenza/ دهخـ← انفلوآنزا)

اَنگَرَه: آنکارا (انگلـ: Angora)

اَنگَری/ هِنگَری/ هِنگِری/ هَنگَری: مجارستان (انگلـ: Hungary)

اَنگْریز/ اَنگَرَیز: انگلیس (کشور/ ← دهخـ)|| انگلیسی (آدم)

اَنَلایْز: آنالیز (انگلـ: analyse)

اوت /avt /: اُت (فوتبال/ انگلـ: out)

اورگانیزِم: ارگانیسم (پزشکی/ انگلـ: organism)

اونس / avns/ (واحد/ انگلـ: ounce)

ایتَر/ ایتِر: اتر (انگلـ: (ether

ایتْیوپی/ ایتیوپیا ityupī /ityupiyā //: اتیوپی (کشور/ انگلـ: Ethiopia)

اِیجِنْسی: آژانس مسافرتی (انگلـ: agency)

ایدز/ ایدس īdz /īdz //: اِیدز (انگلـ: AIDS، کوتاه‌شدۀ Immunity Deficency Syndrome Acquired)

اَیدیا/ آیْدیا: ایده، تز (انگلـ: idea)

ایدیال / idiyāl/: ایده‌آل (انگلـ: ideal)

ایدین / ayodayn/: یُد (شیمی/ انگلـ: ayodayn)

ایزِم: ایسم (پسوند مکتب‌ها/ انگلـ: ism)

ایساف / ēsāf/: ایساف (انگلـ: ISAF)

اَیس‌کْریم/ آیس‌کْریم: بستنی (انگلـ: ice-cream)

ایْکو: اِکو (انگلـ: ECO/ کوتاه‌شدۀ Economic Cooperation Organization)

ایمِل: ایمیل (انگلـ: Email)

ایمون īmon //: مصونیت (انگلـ: immune)

ایمیل /ēmeyl /: ایمیل (انگلـ: Email)

اینتَرنَت/ اِنتِرنِت/ اِنتَرنِت: اینترنت (انگلـ: internet)

اینتِرویو: مصاحبه (انگلـ: interview)

اینجَکشَن: تزریق (انگلـ: injection)

ایندونِزیا/ ایندونیزیا/ اِندونِزیا: اندونزی (انگلـ: Indonesia)

باسْکِتبال: بسکتبال (انگلـ: basketball)

باسکیتبال: بسکتبال (انگلـ: basketball)

بالَِت: باله (انگلـ: ballet)

بایبَل: انجیل (انگلـ: Bible)

بایْسیکِل/ بایسِکِل/ بَیسیکَِل: دوچرخه (انگلـ: bicycle)

بَرازیل/ بِرازیل/ بِرَزیل: برزیل (کشور/ انگلـ: Brazil)

بْرانْز: برنز (شیمی/ انگلـ: bronze)

بَرما: برمه (کشور/ انگلـ: Burma)

بِزنِس: بیزنس، کاسبی (انگلـ: business)

بَس: اتوبوس (انگلـ: bus)

بَکتَریا: باکتری (پزشکی/ انگلـ: (bacteria

بَکس: کیف (انگلـ: (box|| چمدان|| صندوق (انگلـ: box)|| صندوق عقب (خودرو)|| کیف مدرسه|| جعبه

بُکسَر/ بوکسَر: بوکسور (انگلـ: boxer)

بُکسِنگ: بوکس، مشت‌زنی (انگلـ: boxing)

بَگاج: بار مسافر (انگلـ: baggage)

بلجیم / /beljīm: بلژیک (کشور/ انگلـ: Belgium)

بلجیم/ beljiyem/: بلژیک (کشور/ انگلـ: Belgium)

بِلدینگ: آسمان‌خراش (انگلـ: building)

بُلغاریا/ بُلغاریَه: بلغارستان (کشور/ انگلـ: Bulgaria)

بَم/ بَمب: بُمب (انگلـ: bomb)

بُمبَئی/ بُمبَیی: بَمبئی (انگلـ: Bombay)

بَمبارْد/ بَمباری/ بَمبارْدی: بمباران (انگلـ: bombardemant)

بَمبَه: پمپ، تلمبه (آب/ انگلـ: pump)

بَنارَس: بُنارِس (شهر/ انگلـ: Benares)

بَنداج: باند زخم (انگلـ: bandage)

بَنکاک/ بِنکاک: بانکوک (شهر/ انگلـ: Bangkok)

بوت: کفش|| چکمه (انگلـ: boot)

بودیزِم: بودیسم، دین بودا (انگلـ: Buddhism)

بوسْنیا: بوسنی (کشور، انگلـ: Bosnia)

بولویا/ بولیویا būlīvīā /bolevīā //: بولیوی (کشور/ انگلـ: Bolivia)

بُوی: پاپیون (انگلـ: Bowtie)

بیالوژی: بیولوژی (دانش/ انگلـ: biology)

بیجِنگ/ پیکَنگ/ بِجینگ/ بِیجینْگ/ پِکینگ: پکن (انگلـ: Beijing)

بیر: آبجو (انگلـ: beer)

بیرو: دفتر، شعبه (انگلـ: bureau)

بیروکراسی/ بیوکراسی: بورکراسی (انگلـ: bureaucracy) 

بَیک: ساک (انگلـ: bag)

بیل: صورتحساب، فاکتور (انگلـ: bill)

بیلانْس: بالانس: برابری و ترازِش (انگلـ: balance)

بیلَر: بشکه (انگلـ: bareel)

پارازیت/ پَرَزیت: انگل (پزشکی/ انگلـ: parasite)

پاراگوی: پاراگوئه (کشور/ انگلـ: Paraguay)

پارتْنَر: پارتنِر (انگلـ: partner)

پارسَل: بستۀ پستی (انگلـ: parcel)

پارکِنگ pārking // (انگلـ: parking)

پارلَمان/ پارلُمان/ پَرلَمان: پارلمان (انگلـ: parliament)

پاکت: بسته (برای نمونه بستۀ ماکارونی/ انگلـ: packet)

پالیسی/ پُلیسی: سیاست، سیاستی که در پیش گرفته شود (انگلـ: policy).

پامْپ/ پَمپ: پُمپ (انگلـ: pump)

پانامَه: پاناما (کشور/ انگلـ: Panama)

پانکراس / pānkurās /pānkerās/: لوزالمعده (انگلـ: pancreas)

پایْپ: لوله (انگلـ: pipe)

پایْپ‌لَین: خط لوله (انگلـ: pipeline)

پایْدَل: پدال، رکاب دوچرخه (انگلـ: (pedal

پاینت / /pāynt: پوئن (انگلـ: point)

پُترول/ پِترول/ پَترول: بنزین (انگلـ: petrol)

پرابْلِم/ پِروبلَم/ پِرُبلِم: مسئله، مشکل (انگلـ: problem)

پراگراف: پاراگراف (انگلـ: paragraph)

پُرتَگال: پرتغال (کشور/ انگلـ: Portugal)

پِرِس: فشار (انگلـ: press)

پِرِستیج: پرستیژ (انگلـ: prestige)

پرفشنل /perafašenal /: پروفشنال: حرفه‌ای، غیرآماتور (انگلـ: professional)

پَرُفَیسَر/ پَروفَیسور/ پِروفَیسَر/ پوروفَیسُر/ پِروفَیسُر: پروفسور (انگلـ: professor)

پِرِکْتِس/ پَرَکْتیس: تمرین (انگلـ: practice)

پروتِست: اعتراض (انگلـ: protest)

پروتوکول: پرتکل (انگلـ: protocol)

پروتین/ پِرتین(parotīn/ porotīn/ purūtiīn/ pertīn/ purutīn) : پروتئین (انگلـ: protein)

پروجکتور: پروژکتور (انگلـ: projector)

پرودیوسَر/ پرودیوسِر: تولیدکنندۀ فیلم (انگلـ: producer)

پِروگرام: برنامه (تلویزیون/ رادیو/ انگلـ: programme /program)

پُستْ‌بَکس: صندوق پستی (انگلـ: postbox)

پُستْ‌کارد: کارت‌پستال (انگلـ: postcard)

پَکت: پیمان سیاسی (انگلـ: pact)

پِک‌نیک: پیک‌نیک (انگلـ: picnic)

پَکینگ: بسته‌بندی (انگلـ: packing)

پَلاستَر: چسب زخم (انگلـ: plaster)|| گچ شکسته‌بندی (انگلـ: plaster)

پَلاستیک: پِلاستیک، نیلون (انگلـ: plastic)

پَِلاکاد: پلاکارت (انگلـ: placard)

پِلان/ پَلان: برنامه (انگلـ: (plan|| طرح (انگلـ: (plan|| دسیسه

پَلِت: لوح (انگلـ: (plate|| صفحه (تلویزیون)

پَلَستَر: گچ‌کاری (انگلـ: plaster)

پَلَسْتیک: پلاستیک (انگلـ: plastic)

پِلِیِر: بازی‌کن (انگلـ: player)

پَمپ: پُمپ (انگلـ: pump)

پِنسِل/ پَنسَل/ پِنسَل: مداد (انگلـ: pencil)

پِنگ: سنجاق‌قفلی (انگلـ: pin)

پِنگ‌پانگ: پینگ‌پونگ (ping-pong)

پودین: پودینگ (انگلـ: pudding)

پوزیشن / pūzīšan/: حالت (انگلـ: position)

پوسْت‌بَکس: صندوق پستی (انگلـ: postbox)

پوستْ‌کارد: کارت پستال (postcard)

پولَند plūand /pōland //: لهستان (کشور/ انگلـ: Poland)

پولو / pulū/: فلج اطفال (بیماری/ انگلـ: polio)

پولیسی/ پالیسی: سیاست (انگلـ: policy)

پیانِست piyānist //: پیانونواز (انگلـ: pianist)

پَیپ: لوله (انگلـ: pipe)|| شلنگ آب (انگلـ)|| اندوسکپی (پزشکی)

پی‌کِی‌کِی pi-key-key //: پِ‌کاکا، سازمان کمونیست‌های کردستان ترکیه (انگلـ: PKK)

پیلوت: خلبان (انگلـ: pilot)

پیلیر/ pīliyar/: بازی‌کن (انگلـ: player)

تابْلْیْت/ تابلت/tāblit /: قرص (انگلـ: Tablet)

تانْجانْت/ تَنجَنت: تانژانت (ریاضی/ انگلـ: tangent)

تانْکَر: مخزن (آب/ انگلـ: tank)

تانکَه: باک بنزین (انگلـ: tank)

تانکی: مخزن (انگلـ: tank)

تانْگ: تانک (انگلـ: tank)

تایْپ: نوع، گونه (انگلـ: type)

تایپِست: تایپیست (انگلـ: typist)

تایْتانیک: تیتانیک (انگلـ: titanic)

تایْر: چرخ (خودرو/ انگلـ: tyre)

تایراید/ tāyrāyd/: تیروئید (انگلـ: thyroid)

تایْم: زمان (انگلـ: time)

تَب: وان (گرمابه/ انگلـ: battub)

تِبِت/ تی‌بیت/ تِبّت tebet /tibibit /tebbet //: تبّت (سرزمین/ انگلـ: Tibet)

تخنیک: تکنیک (انگلـ: (technique|| شگرد، فن (انگلـ: (technique

تَراپی: تِراپی (انگلـ: therapy)

تَرانزیت: تِراتزیت (انگلـ: transit)

تَرانسِپورت/ ترَنسْپورت/ تَرانسْپورت/ تْرانسْپورت/ تَرانسَپورت/ ترانسُپُورت: ترانسپورت (انگلـ: transport)

تَرمامیتَر: دماسنج (انگلـ: thermometer)

تُرمَز/ تَرموس/ تَرموز/ تِرموز: فلاکس (انگلـ: thermos)

تِرَنسپورتِیشِن/ تْرَنسْپَرتَیشَن: ترانسپورت (انگلـ: transportation)

ترورtoror //: تِرور (انگلـ: terror)

تِروریزِم/ تَروریزْم/ تِروریزُم/ تُرُریزِم/ توروریزِم: تروریسم (انگلـ: terrorism)

تریلِر: تریلی (انگلـ: trailer)

ترینرtirīnar /tereyner //: مربی (ورزش/ انگلـ: trainer)

تِکِت / /tiket /taket /teket: بلیت (انگلـ: ticket)

تَکس: مالیات (انگلـ: tax)

تِکْسْت: متن (انگلـ: text)

تَکسی: تاکسی (انگلـ: taxi)

تَکنالوجی/ تِکنالوجی: تکنولوژی (انگلـ: technology)

تَکنیشِن/ تِکنیشَن: تکنیسین (انگلـ: technician)

تِلِگرام: تلگراف (انگلـ: telegram)

تَمیل: تامیل (گیتاشناسی/ انگلـ: Tamil)

تنیس tinīs // (ورزش/ انگلـ: Tennis)

توریزْم/ تورِزم/ توریزِم/: توریسم، جهانگردی (انگلـ: tourism)

تول‌بَکس: صندوق عقب (انگلـ: tool box)

تونِژیا: تونس (انگلـ: Tunisia)

تیاتِر/ تیاتْر: تئاتر (انگلـ: theatre)

تَیپ: ضبط‌صوت (انگلـ: tape)

تَیپ: گونه، نوع (انگلـ: type)

تَیپْ‌ریکاردِر/ تَیپْ‌ریکاردَر: ضبط‌صوت (انگلـ:tape recorder)

تَیتانیک: تیتانیک (انگلـ: Titanic)

تَیوان: تایوان (کشور/ انگلـ: Taiwan)

تیوری //tiyorī : تئوری (انگلـ: theory)

جِئوپُلتیک/ جیوپُلتیک: ژئوپلیتیک (انگلـ: geopolitics)

جاپان/ جاپُن: ژاپن (کشور/ انگلـ: japon)

جاکَت: ژاکِت (انگلـ: jacket)

جرجیا / jorjiyā/: گرجستان (کشور/ انگلـ: Georgia)

جُردَن: اردن (کشور/ انگلـ: jordan)

جِرمَن: ژرمن (انگلـ: German)

جِرمنی/ جَرمنی: آلمان (انگلـ: (Germany|| آلمانی (آدم/ سگ/ زبان/ انگلـ: german)

جِل: ژل (مو/ انگلـ: gel)

جلاتین: ژلاتین (شیمی/ انگلـ: gelatin)

جَمپ: تکان ناگهانی، به‌ویژه هنگام کنده شدن هواپیما از زمین (انگلـ: jump)

جَمنازیوم jamnāziyom //: دبیرستان (انگلـ: gymnasium)

جَمناسْتیک/ جِمناسْتیک: ژیمناستیک (انگلـ: gymnastics) 

جِنِتیک: ژنتیک (دانش/ انگلـ: genetics)

جَنْراتور/ جِنِریتَر/ جِنْراتور: ژنراتور (انگلـ: generator)

جَنِرال/ جِنْرال/ جَنْرال: ژنرال (انگلـ: (general

جِنووَری/ جَنووِری: ژانویه (ماه/ انگلـ: january)

جوسs / ūj/: آب‌میوه (انگلـ: juice)

جولای: ژوئیه (انگلـ: juli)

جون: ژوئن (ماه/ انگلـ: june)

جیکَِر: ژوکر (چاربرگ‌بازی/ انگلـ: joker)

جیولوجی: زمین‌شناسی (انگلـ: geology)

جیومتری / jiyo-metrī/: هندسه (انگلـ: geometry)

چارْج: شارژ (انگلـ: charge)

چاکلیت/ چَکلیت/ چَکلید/ چاکْلِت: شکلات (انگلـ: chocolate)

چانس: امکان|| شانس، خوشبیاری (انگلـ: (chance

چایْنال/ چَینِل/ چَنَل/ چَنِل/ چَنال/ چِنَل/ چینَل: کانال (تلویزیون/ انگلـ: channel)

چک / čik/ (اقتصاد/ انگلـ: check)

چک‌اَپ /čak-ap/: چکاپ (پزشکی/ انگلـ: check-up)

چَکُسلواکیا: چکسلواکی (انگلـ: Czechoslovakia)

چِلی/ چَلی/ چیلی/ چیلْلی/ چِلْلی: شیلی (کشور/ انگلـ: Chili)

چینج / /činj: عوض، تبدیل (انگلـ: (change|| تبدیل ارز (انگلـ: change)

داکتَر/ دُکتَر/ دوکتَر/ دَکتور/ دوکْتور: دکتر (انگلـ: doctor)

دالَر: دلار (انگلـ: dollar)

دانْس: پایکوبی (انگلـ:dance )

دایْرِکتَر/ دایْرکتِر: کارگردان (فیلم)|| مدیر (انگلـ: director)

دایْل: شماره‌گیری (تلفن/ انگلـ: dial)

داینمو dāynamō / dāynamū //: دینام (انگلـ: dynamo)

دَبَل: دَبِل، دوبل، دوتایی (انگلـ: double)

دِپارتِمِنت: بخش (بیمارستان/ انگلـ: department)

دِپِرِیَشَن: دپریشِن، افسردگی (انگلـ:depression )

دِپلومات: دیپلومات (انگلـ: diplomat)

دِرامَه: نمایشنامه (انگلـ: drama)

دِرایوَر: راننده (انگلـ: driver)

دریور /darayvar /derīvar /derayvar /: راننده (انگلـ: driver)

دسامبر / dasāmber /desāmber/: دسامبر (انگلـ: December)

دِسِپْلین: دیسیپلین، اصل (انگلـ: discipline)

دِسک: میز (انگلـ: desk)

دِسِمبِر/ دِسامبِر: دسامبر (انگلـ: Desember)

دِسیپلین: دیسیپلین (انگلـ: discipline)

دُلَر: دلار (انگلـ: dollar)

دَنمارک/ دِنمارک: دانمارک (انگلـ: Denmark)

دُنَیشَن: یاری، اهدا (انگلـ: donation)

دومینیکا: دومینیکن (کشور/ انگلـ: Dominica)

دیالَکت: لهجه (انگلـ: dialect)

دیالوگ: گفتگو (← دهخـ/ انگلـ: dialogue)

دیپارتمِنت/ دیپارت‌مِنت: بخش، دپارتمان (بیمارستان/ انگلـ: (department

دیپِرِیشَن: افسردگی (بیماری/ انگلـ:depression )

دیزایْن/ دیزَین: طرح، شالوده (انگلـ: design)

دیسِمبِر: دسامبر (انگلـ: December)

دیسی‌متر: دسی‌متر (انگلـ: Decimetr)

دیش: بشقاب، کاسه (انگلـ: dish)

دَیف: شیرجه (انگلـ: dive)

دیکشنَری: واژه‌نامه (انگلـ: dictionary)

دیکور: دکور (انگلـ: decor)

دیکورَیشَن: دکوراسیون (انگلـ: decoration)

دیموکرات: دموکرات (انگلـ: democrat)

دیموکراسی: دموکراسی (انگلـ: democracy)

دینامو: دینام (← دهخـ/ انگلـ: dynamo)

دَینَما/ دَینَمو: دینام (دهخـ← دینامو/ انگلـ: dynamo)

راپورتَِر: گزارشگر (انگلـ: reporter)

راجِستِر/ راجِستَر: ثبت نام در فهرست رسمی (انگلـ: register)

راجِستِرَیشَن: راجستر کردن، نام را در فهرست وارد نمودن (انگلـ: registration)

راوا: جمعیت انقلابی زنان افغانستان (کوتاه‌شده/ انگلـ: Revolutionary Association of the Women of Afghanistan)

رستورانت /restorānt /rastorānt /rastrūrānt /: رستوران (انگلـ: restaurant)

رَسید: رسید، قبض (انگلـ: receipt)

رَشِتیزِم: راشینیسم (بیماری/ انگلـ: rachitism)

رِفری: داور (ورزش/ انگلـ: referee)

رِنج/ رَنچ: آچار (ابزار/ انگلـ: wrench)

رول / rūl/: رُل، نقش (انگلـ: role)

روماتیزِم: روماتیسم (انگلـ: Rheumatism)

روماتیزوم: روماتیسْم (انگلـ: Rheumatism)

رومانتیزِم: رومانتیسم (مکتب/ انگلـ: romanticism)

رومانیا / /rūmāniyā: رومانی (کشور/ انگلـ: Romania)

ریاکتور: رآکتور (انگلـ: ractor)

ریجیم: رژیم (کشورداری/ انگلـ: regime)

ریزَرو rīzarv //: رزرو (انگلـ: reserve)

ریزِروَیشَن: روزو (انگلـ: reservation)

ریسَرچ: ریسِرچ، پژوهش (انگلـ: research)|| دنبال چیزی گشتن (انگلـ: research)

ریفُرم: رفرم، روگشت (انگلـ: reform)

ریفلاکْس: رفلکس (پزشکی/ انگلـ: reflex)

ریکارْد/ ریکورد: رکورد (انگلـ: record)

ریکارْدَر/ ریکارْدِر: ضبط‌صوت (انگلـ: recorder)

رِیل: قطار، ترن (انگلـ: rail)

ریلَکس: استراحت (انگلـ: relax)

ریموت/ rīmūt/: کنترل ضبط یا تلویزیون (دستگاه/ انگلـ: remote)

ریموت‌ْکنترول /rīmūt-kantarol /: کنترل ضبط یا تلویزیون (دستگاه/ انگلـ: remote control)

زَمبیا: زامبیا (انگلـ: Zambia)

زون: منطقه (انگلـ: zone)

ساتْلایْت: ماهواره (ارتباطات جمعی/ انگلـ: satellite)

ساس: سس (آشپزی/ انگلـ: sauce)

ساسِج/ ساسیچ: سوسیس (انگلـ: sausage)

ساکِت/ ساکَت: پریز برق (انگلـ/ انگلـ: socket)

سانتی‌گِرِید/ سانتی‌گیرید: سانتی‌گراد (واحد/ انگلـ: centigrade)

سایبریا / sāybiriyā/ sāyberiyā/: سیبری (انگلـ: Siberia)

سایْکالوجی: روان‌شناسی (انگلـ: psychology)

سایْکِل: سیکل، گردش (انگلـ: cycle)

سایْکولوجی: روانشناسی (دانش/ انگلـ: psychology)

سایْنْس/ سَیْنس: دانش (انگلـ: science)

سِبَسْتیکا: صلیب شکسته (نشان/ انگلـ: swastika)

سَبْسیدی: سوبسید، یارانه (انگلـ: subsidy)

سَبوتاژ: کارشکنی، خراب‌کاری (انگلـ و فرانسـ: sabotage)

سپانسَِر: پشتیبانی‌کنندۀ مالی (انگلـ: sponsor)

سِپتامبَر/ سِپتِمبِر: سپتامبر (انگلـ: September)

سپرماتوزم: اسپرماتوزویید (پزشکی/ انگلـ: spermatozoon)

سَپورت/ سُپورت: ساپورت، پشتیبانی مالی (انگلـ: support)

سُپورت/ سِپورت: ورزش (انگلـ:sport )

سِپورتْ‌مَن: مرد ورزشکار (انگلـ: sportsman)

سِت/ اِست: ایست (پسوند کسی که به یکی از مکتب‌ها باور دارد/ انگلـ: ist) 

ستلایت / satalāyt/: ماهواره (انگلـ: satellite)

سْتوارد: مهمان‌دار هواپیما (انگلـ: steward)

سرتیفیکیت / sartifikeyt /sartifiket/: مدرک تحصیلی (انگلـ: certificate)

سِرکِس/ سَرکَس: سیرک (انگلـ: circus)

سکرین /skirīn /: صفحۀ تلویزیون (انگلـ: screen)

سِکْشَن: بخش (اقتصاد/ انگلـ: section)

سکولار / sikulār/: سِکولار (انگلـ: secular)

سکولر /sikulār / sekulār/: سکولار (انگلـ: secular)

سِکی: اسکی (ورزش/ انگلـ: ski)

سِگْرِت/ سیگْرِت: سیگار (انگلـ: cigarette)

سِگرِت‌لایتَِر/ سِگرِت‌لَیتَِر: فندک (انگلـ: cigarette lighter)

سَلات: سالاد (انگلـ: salad)

سِلاید: اسلاید (انگلـ: slide)                                             

سُلفُر: سولفور (شیمی/ انگلـ: sulphur)

سَلَندَر: سیلندر (انگلـ: cylinder)

سمبله/ /sombola /sambola: شهریور (برج/ دهخـ← سُنبلَه)

سِمپوزیوم: سَمپوزیوم (انگلـ: symposium)

سِمِستِر: ترم، نیم‌سال دانشگاهی (انگلـ: semester)

سِمِنت/ سَمِنت/ سَمَنت: سیمان (انگلـ: cement)

سَنتَر/ سِنتَر: سِنتِر، مرکز (انگلـ: center)

سوپَروایزَر: سرپرست، ناظر (انگلـ: supervisor)

سوجَه: سوژه (انگلـ: subject/ فرانسـ: sujet)

سُوِچ: سویچ (انگلـ: switch)

سورت / sūrt/: دسته‌بندی (انگلـ: sort/ دهخـ← سَرده/ پهلـ: sartak saretak /sratak)

سوسیالیزِم: سوسیالیسم (انگلـ: socialism)

سویدنsavīdan /suwīdan //: سوئد (انگلـ: Sweden)

سیتی‌ْسْکَن: سیتی‌اسکِن (پزشکی/ انگلـ: CT scan)

سیرُم: سِرُم (انگلـ: serum)

سَیف: گاوصندوق (انگلـ: safe)

سیکل//seykal /sīkel : سیکْل (انگلـ: cycle)

سَیلون/ سِیلون: سیلان (کشور/ انگلـ: Ceylon)

سیمینار/ /siminār: سمینار (انگلـ: seminar)

سَیِنس/ سَیْنس: دانش (انگلیسی scince)

سینگاپور: سنگاپور (کشور/ انگلـ: Singapore)

سینِما: سینَما (انگلـ: cinema)

شاپ: کارگاه (انگلـ: shop)

شاک: شُکّ (پزشکی/ انگلـ: shock)                                                                                                                                                                                                                             

شامْپانْزی: شامپانزه (انگلـ: chimpanzee)  

شامَلیون: آفتاب‌پرست (جانور/ انگلـ: chameleon)

شاوَر: دوش (گرمابه/ انگلـ: shower)

شِفِر: رمز (انگلـ: sipher)

شوت: زدن توپ با دست (از انگلـ: shot)

شوتِنگ: فیلم‌برداری (انگلـ: shooting)

شوک / šūk/: شُکّ (پزشکی/ انگلـ: shock)

شیموتراپی: شیمی‌درمانی (پزشکی/ انگلـ: chemotherapy)

شیوتنگ: فیلمبرداری (انگلـ: shooting)

صِربیا: صربستان (انگلـ: Serbia)

طالبانیزِم/ طالبانیزْم: باورها و اندیشه‌های طالبان (انگلـ: talibanism)

فابْریک: کارخانه (انگلـ: fabric)

فابْریکَه: کارخانه (انگلـ: fabric)

فارَم/ فارِم/ فارْم: کشتزار (انگلـ: farm)

فاسفور: فسفر (انگلـ: phaspherus)

فاسْفیت: فسفات (انگلـ: phosphate)

فاشِزم: فاشیسم (انگلـ: fascism)

فاکولْتَه: دانشکده (انگلـ: faculty)

فایْبَر: فیبر (انگلـ: fiber/ fibre)

فایْنانْس: تأمین مالی (انگلـ: finance)

فاینَل: فینال (ورزش/ انگلـ: final)

فبْرِوِری: فوریه (انگلـ: February)

فِتنِس: فیتنیس، بادی‌بیلدینگ (انگلـ: fitness)

فِدْرالیزِم: فدرالیسم (انگلـ: federalism)

فِرِکانسی/ فیریکانْس/ فیریکانسی/ فِرِکونْسی/ferekānsī / firikāns /firikānsī /ferekonsī/: فرکانس (انگلـ: frequency)

فِرْم: شرکت (انگلـ: firm)

فِرِم: قاب عینک (انگلـ: frames)

فریمان / ferīmān/: فریمان (شهر/ انگلـ: freement)

فستیوال /fistīvāl / (انگلیسی و فرانسـ: festival)

فَکت: فاکْت (انگلـ: fact)

فَکتور: فاکتور، عامل (انگلـ: factor)

فِکس: فیکس (انگلـ: fix)

فَکسْ‌نَمبَر: شمارۀ نمابر (انگلـ: fax number)

فَلاسْک: فلاکس (انگلـ: flask)

فَلَش: فلاش (انگلـ: flash)

فِلم/ فیلم felm /fēlm //: فیلم

فندمنتلیزم / /fendamentalizem: بنیادگرایی (سیاست/ انگلـ: fundamentalism)

فَنلَند: فنلاند (کشور/ انگلـ: Finland)

فوتبالَر: فوتبالیست (انگلـ: footballer)

فوتو: فتو: عکس (انگلـ: photo)

فوتوکاپی: فتوکپی (انگلـ: photocopy)

فُورْمَه/ فُرمَه: فرم، پرسشنامه (انگلـ: form)

فوکاس /fūkās /: تمرکز (انگلـ: focus)

فوکَس/fōkas /: تمرکز (انگلـ: focus)

فَول /favl /: فُل (ورزش، انگلـ: foul)

فَیر: آتش، شلیک (توپ/ تفنگ/ انگلـ: fire)

فیْس: شهریه (انگلـ: fees)|| هزینۀ رهایی از زندان|| ویزیت پزشک (انگلـ: fees)

فیشَن: مُد روز (انگلـ: (fashion|| اِهن‌وتلپ، چسان‌فسان (کنایه)

فیکس: تعیین‌شده و دگرگونی‌ناپذیر (انگلـ: fix)

فَینَل: فینال (انگلـ: final)

فَینَلِست: فینالیست، راه یافته به مرحلۀ نهایی (انگلـ: finalist)

فیودال /fiyūdāl /: فئودال، خان (اقتصاد/ انگلـ: feudal)

فیودالی: فئودالی، خانخانی (اقتصاد)

فیودالیزْم/ فیودالیزِم: فئودالیسم (انگلـ: feudalism)

قَمانْدان/ قومانْدان/ قُمانْدان/ قومَندان/ قُمندان: فرماندۀ جنگی (انگلـ: commando)

قوماندَه: فرمان (نظامی، انگلـ: command)

قَوم‌دار: کسی که دارای خانواده و خویشان بسیار یا توانمند باشد.

کُئُپِراتیو/ kooperātīv/: تعاونی (انگلـ: cooperative)

کاپِتالیزِم: کاپیتالیسم (انگلـ: capitalism)

کاپی: کپی (انگلـ: copy)

کات: بریدن در بازی چاربرگ (انگلـ: cut)

کادِر: کادْر (انگلـ: cadre)

کارْبُن: کربن (انگلـ: carbon)

کاربُنْ‌پِیپَر: کاغذکاربن (انگلـ: carbon paper)

کارتون: کاریکاتور (انگلـ: cartoon)

کارتونیست: کاریکاتوریست (انگلـ:cartoonist )

کارد: کارت (انگلـ: card)

کارْک : چوب‌پنبه (انگلـ: cork)

کارنیوال: کارناوال (انگلـ: carnival)

کافِئین: کوفئین (انگلـ: caffeine)

کافی: کافه (انگلـ: café)|| قهوه (انگلـ: café)

کالْکولیتَر: ماشین‌حساب (انگلـ: calculator)

کَلیفُرنیا: کالیفرنیا (California)

کامْپایْن: کمپین، پیکار (سیاست، انگلـ: campaign)

کامْپوز: ساختن (آهنگ/ انگلـ: compose)

کامِرَه: دوربین (انگلـ: camera)

کامَه: ویرگول (ویراستاری/ انگلـ: comma)

کانالیزَیشَن: کانالیزلسیون (انگلـ: canalisation)

کاندَنسَر: خازن (برق، انگلـ: condenser)

کاندیدات: کاندیدا (انگلـ: candidate)

کانْسَر: سرطان (بیماری/ انگلـ: cancer)

کانسرت: کنسرت (انگلـ: (concert

کانسِرو: کنسرو (انگلـ: conserve)

کانْسِل/ کَنسَل: کَنسِل (انگلـ: cansel)

کانْسولَر: رایزن، مشاور (انگلـ: consultant)

کانکَِریت/ کانگَِریت: بتُن (انگلـ: concrete)

کانْکور: کنکور (انگلـ: concur)

کانگِرِس/ کَنگِرِس: کنگره (انگلـ: congress)

کانْگو: کنگو (انگلـ: congo)

ِکبَل kibal //: سیم، کابْل (انگلـ: cable)

کَبوت: کبود (رنگ/ پهلـ: kapōt)

کَبین: کابین (انگلـ: cabin)

کَپ: کاپ (ورزش/ انگلـ: cup)

کِپتان: کاپیتان (انگلـ: captain)

کَپَسیتی / kapasītī/: کاپاسیتی، ظرفیت (انگلـ: capacity)

الکترومیخانیک: الکترومکانیک (انگلـ: electromecanic)

کَتَلاگ/ کَتْلاگ/ کِتْلاگ: کاتالوگ (انگلـ: catalogue)

کَتینگ: برش، بریدن (انگلـ: cutting)

کَدْر: کادر (انگلـ: cadre)

کربن‌دای‌اوکسد / karbon-dāy-oksid/: دی اکسید کربن (شیمی/ انگلـ: carbon dioxide)

کردت/ کردیت / /kiridit: وام بانکی (انگلـ: credit)|| اعتبار (انگلـ: credit)

کِرِسمِس/ کِرِیسمِس: کریسمَس (انگلـ: Chrismas)

کَرِکتَر/ کَرَکتِر/ کَرَکتَر/kariktar /karaktar / karakter ): شخصیت، منش (انگلـ: character)

کرم / /kerm /kirim: کِرِم (انگلیسی و فرانسـ: crème)

کرم kerem //kirim /: بستنی (انگلـ: ice cream)

کُرُواتْسیا: کرواسی (انگلـ: Croatia)

کروکودی /kurokudī /: سوسمار (انگلـ: crocodile/ کوتاه‌شده)

کروم: کُرُم (انگلـ:  (chrome

کرونولوژی: گاهشماری|| رویدادنامه (انگلـ: chronology)

کُریا/ کوریا: کره (کشور/ انگلـ: Korea)

کریم //krim /kerim  /kirim: کِرِم (انگلـ: crème /cream، (فرانسـ:crème)|| خمیر دندان

کریمkirim / /: بستنی (انگلـ: ice cream)

کَسِت: کاسِت (انگلـ:cassette )

کَفین: کافئین (انگلـ: caffein)

کِلاپ/ کَلَپ/ کِلِپ/ کِلَپ: کلوپ (انگلـ: club)

کلچر /kalčer /kalčar /: فرهنگ (انگلـ: culture)

کلرین/ کولورین/ کلورین /kulurin /: کلر (گاز/ انگلـ: chlorine)

کِلَسیک: کلاسیک (انگلـ: (classic

کَلینَر/ کِلینَر: شاگرد راننده (انگلـ: cleaner)

کَمبودیا/ کَمپوچیا: کامبوج (انگلـ:Kompuchea )

کَمپ: چادرگاه، به ویژه چادرگاه پناهندگان (انگلـ: camp)|| اردوگاه (انگلـ: camp)

کَمپایْن: پیکار (انگلـ: campaign)

کَمپِلَکس/ کَمپِلِکس: عقده (انگلـ: complex)|| مجموعۀ کامل (بیمارستان/ انگلـ: complex)

کَمپوز/ کُمپوز: ساختن (آهنگ/ انگلـ: compose)

کَمپیوتَر/ کَمپیوتِر: رایانه (انگلـ: computer)

کَمود: توالت فرنگی (انگلـ: (Commode

کمونیزم /kumūnizem /kamonīzem /: کمونیسم

کَمیشَن: حق کمیسیون (انگلـ: commission)

کَنتُرولْ‌لَر/ کَنترولَر: کنترل‌چی (انگلـ: controller)

کَنسَرو: کُنسِرو (انگلیسی و فرانسـ: conserve)

کَنسَل/ کانْسِل: کَنسِل (انگلـ: cansel)

کنونشن/ konvenšan/: کنوانسیون (انگلـ: convention)

کوالیتی / kuvālītī/: کیفیت (کالا/ انگلـ: quality)

کوایْت: کویت (کشور/ انگلـ: Kuwait)

کوبالت: کبالت (انگلـ: cobalt)

کوبیزِم: کوبیسم (انگلـ: cubism)

کوبْیک: مکعب (انگلـ: cubic)

کوپون: کوپن (انگلیسی و (فرانسـ: coupon)

کوچ / /kavč: مبل، کاناپه (انگلـ: couch)

کودkud / /: کُد (انگلـ: code)

کودتا /kōdatā /: کودِتا (انگلیسی و فرانسـ: coup d’état)

کورس/ کُرسkūrs /kurs /kōrs / /: دورۀ آموزشی (انگلـ: course)

کورْنَر: کُرنِر (فوتبال/ انگلـ: corner)

کوریا/ کُریا: کره (کشور/ انگلـ: Korea)

کولَرا/ کولِرا: وبا (انگلـ: cholera)

کِی‌جی‌بی: کاگِ‌بِ (انگلـ: K.G.B./ KGB)

کِیک: بیسکویت (انگلـ: cake)

کیلو /kīlō / (انگلـ: kilo)

کیلومِتِر: کیلومتْر (انگلـ: kilometer)

کینیا: کِنیا (انگلـ: Kenya)

کیوبا: کوبا (انگلـ: cuba)

کیوبیزم /kiyubizem /: کوبیسم (هنر)

گاراج/ گَراج: گاراژ (انگلـ: garage)

گِراف: نمودار، جدول ارقام و تعرفه‌ها یا مانند آنها (انگلـ: graph)|| آمار (کنایه)

گِرام/ گَرِم: گِرَم (انگلـ: gramme)

گِرامَر: گرامِر (انگلـ: grammar)

گراند: زمین ورزش کرکت (انگلـ: ground)

گِرَفیک: گرافیک (انگلـ: graphic)

گروپ/ gurūp/: لامپ (برق)|| گروه (انگلـ: (group

گریْنْلَند: گروئلند (انگلـ: Greenland)

گِلاس: لیوان (دهخـ← گیلاس/ انگلـ: glass)

گواتیمالا: گواتمالا (انگلـ: Guatemala)

گوریلا: گوریل (انگلـ: (gorilla

گول gul //: گُل (فوتبال/ انگلـ: goal)|| دروازه (فوتبال/ انگلـ: goal)

گولْ‌کیپَِر: دروازه‌بان (انگلـ: goalkeeper)

گیر: دندۀ دوچرخه یا خودرو (انگلـ: gear)

گیلاس / /gēlās /gīlās: لیوان (← دهخـ/ انگلـ: glass)

لاتَری/ لاتِری: بخت‌آزمایی (انگلـ: lottery)

لاس‌آنجلس: لس‌آنجلس (شهر/ انگلـ: Los Angeles)

لاوْدسپیکَِر/ لات‌اسپیکِر/  لادْاِسپیکَر/ لاسْپیکَر: بلندگو (انگلـ: loudspeaker)

لاوُس: لائوس (کشور/ انگلـ: Laos)

لایْبریا/ لیبِریا: لیبریا (کشور/ انگلـ: Liberia)

لایتر / lāytar /lāyter/: فندک (انگلـ: lighter)

لایْزَر: لیزر (انگلـ: laser)

لایْف: زنده (انگلـ: life)

لِبْرال/ لِبِرال: لیبرال (انگلـ: (liberal

لتوانیا/ لیتوانیا: لیتوانی (کشور/ انگلـ: Lithuania)

لِست: لیست (انگلـ: (list

لِفت: آسانسور (انگلـ: lift)

لُکَیشَن /lokayšan /: موقعیت محلی (انگلـ: location)

لَمپ/ لَمپَه: لامپ (انگلـ: lamp)

لَندُن: لندن (انگلـ: London)

لیبیا: لیبی (کشور/ انگلـ: Libya)

لیتر /lītar / līter /: لیتْر (انگلـ: liter/ litre)

لیتوانیا/ لتوانیا: لیتوانی (کشور/ انگلـ: Lithuania)

لیدَر/ لیدِر: رهبر (انگلـ: leader)

لیْکچَر: درس (انگلـ: lecture)

لَین: لاین (انگلـ: (line|| خط (تلفن/ انگلـ: line)|| صف، رده (انگلـ: line)|| سیم برق (انگلـ: (line

ماتْکَه: بی‌بی چاربرگ (انگلـ: matron)

مادَگاسْکَر/ مَدَگاسْکار: ماداگاسکار (کشور/ انگلـ: Madagascar)

ماراتان: ماراتن (انگلـ: marathon)

مارچ: مارس (انگلـ: March)

مارفین/ مورفِن: مورفین (انگلـ: morphine)

مارکیت/ مارکِت: بازار (انگلـ: market)

مارکیتنگ: بازاریابی (انگلـ: marketing)

ماستَر: استادکار، اوستاکار (انگلـ: (master

مالِزیا/ مالیزیا: مالزی (کشور/ انگلـ: Malaysia)

مالیکول: ملکول (انگلـ: molecule)

مایْک: میکروفون (انگلـ: mic)

مایْگْرِن/ مگْرین/ مایْگیرین/ مَیگرِن: میگرن (انگلـ: migraine)

مایْن/ مَین: مین (جنگ‌افزار/ انگلـ: mine)

متابالیک: متابولیسمی، مربوط به سوخت‌وساز (زیست‌شناسی/ انگلـ: metabolic)

مِتِر/ مَتِر: متر (انگلـ: meter)

مِتود: متد (انگلـ: method)

مد mud //: مُد (انگلـ: mode)

مدل: مانکن (انگلـ: modal)

مِدیا midiyā //: همۀ وسایل ارتباط جمعی (انگلـ: media)

مَساج: مسیج، پیام، پیامک (انگلـ: message)

مِسکال: میسکال (انگلـ: miss call)

مَسیج //masēj : مسیج، پیام، پیامک (انگلـ: message)

مکانیزم //mekānīzm : مکانیسم (انگلـ: mechanism)

مَکْرونی/ مَکَرونی: ماکارون (انگلـ: macaroni)

مِکس: میکس (انگلـ: mix)

مکنیسم /mekanism /: مکانیسم (انگلـ: mechanism)

مَلاریا/ مَلَریا: مالاریا (انگلـ: malaria)

مَلَدویا: مولداوی (انگلـ: Moldavia)

مَلیْشَه/ مَلیشیا: میلیشیا (نظامی/ انگلـ: militia)

مَنگَنیز: منگنز (انگلـ: (manganese

مَنگولیا: مغولستان (کشور/ انگلـ: Mongolia)

مَنِیجِر: مدیر (انگلـ: manager)

مَنِیجْمِنت: مدیریت (انگلـ: management)

موترِ سیکِل/ موتَرْسیکِل/ موتَرسایکَل/ موتورسایکِل/ موتورسِیکَل: موتورسیکلت (انگلـ: motor cycle)

مورفِن/ مارفین: مورفین (انگلـ: morphine)

موریتانیا: موریتانی (انگلـ: Mauritania)

موزیوم/ موزیَم: موزه (انگلـ: museum)

میتود / mītod/: متد (انگلـ: method)

میتودیک/ میْتودیکی: متدیک (انگلـ: methodic)

مَیک: میکروفون (انگلـ: mike)

میک‌اَپ / /mīk-ap: آرایش، بزک (انگلـ: make-up)

میکانیزمmīkānizem / mīkānizm / /: مکانیسم (انگلـ: mechanism)

مَُیکروفون: میکروفن (انگلـ: microphone)

میکْس: آمیخته (انگلـ: mix)

میکنیزم / mīkanīzm/: مکانیسم (انگلـ: mechanism)

میگا: مگا (واحد/ mega)

میگاوات: مگاوات (انگلـ: megawatt)

میلی‌ْگرام: میلی‌گرم (انگلـ: milligram)

میناتور /mīnātūr /: مینیاتور (انگلـ: miniature)

مینو: مِنوی غذا (انگلـ: menu)

مَیْنوس: مایونز (سُس/ انگلـ:mayonnaise )

مینی‌بَس: مینی‌بوس (انگلـ: minibus)

میوزیک: موزیک (انگلـ: music)

ناپیلیون/ ناپلیون nāpiliyūn //: ناپلئون (انگلـ: Napoleon)

نارمَل: نرمال (انگلـ: normal)

نارْمَلَیز: به حالت عادی درآمدن (انگلـ: normalize)

نارَوایی: ناروا

نارْوِی/ نُرْوِی: نروژ (کشور/ انگلـ: Norway)

ناول /nāvol /: رمان روایت‌وار (ادبیات/ انگلـ: novel)

نایتروجن /nāytrōjen /: نیتروژن، ازت (گاز/ انگلـ: nitrogen)

نایجریا / nāyjiriyā/: نیجریه (انگلـ: Nigeria)

نِت/ نَت: تور (انگلـ: net)

نت/ نوت: یادداشت (انگلـ: note)

نُتو/ ناتوnotō /nātu //: ناتو، پیمان آتلانتیک شمالی (انگلیسی NATO کوتاه‌شدۀ  North Atlantic Treaty)

نَرس: پرستار، چه شب‌کار باشد چه روزکار، چه مرد باشد چه زن (انگلـ: nurse)

نَرسِنگ/ نَرسینگ: نرسینگ، پرستاری (انگلـ:nursing )

نرم/ نرمه /norma / norm/: عرف، هنجار (انگلـ: norm)

نُرم: دستور (انگلـ: norm)

نُرْوِی/ نارْوِی: نروژ (انگلـ: Norway)

نِشنَل: ناشنال: ملی، کشوری (انگلـ: national)

نِکْتایی/ نیکتایی: کراوات، کروات (انگلـ: neck tie)

نِکِل: نیکل (شیمی/ انگلـ: nickel)

نَمبِر/ نَمبَر: نمره، شماره (انگلـ: number)

نُووِمبِر/ نُوِمبِر/ نُوَمبِر/ نَوامبَر/ نُوامبَر: نوامبر (انگلـ: November)

نول /novol /: رمان روایت‌وار (ادبیات/ انگلـ: novel)

نیپال: نپال (کشور/ انگلـ: Nepal)

نَیجریَه/ نایجریا/nayjriya /nāyjeriya / : نیجریه (انگلـ: Nigeria)

نیدَرلَند: ندرلند، هلند (انگلـ: Netherlands)

نیلون/neylon /naylon /: نایلون (انگلـ: nylon)

نیوزایْلند/ نیوزیلند: نیوزلند، زلاند نو (انگلـ: New Zealand)

واتِرپروف/ واتَرپروف: بارانی (جامه/ انگلـ: waterproof)

وازْکَت: جلیقه، نیم‌تنه (انگلـ: (waistcoat

واسْکَت: جلیقه (انگلـ: (waistcoat

واسِلین: وازلین (انگلـ: Vaseline)

واکسین: واکسن (انگلـ: vaccine)

والیون/ ویلون: ویالن (انگلـ: violin)

وایروس / vāyrūs/: ویروس (انگلـ: virus)

وِرجینیا: ویرجینیا (انگلـ: (Virginia  

وَرَک‌شاپ/ وِرِک‌شاپ/ وُرُک‌شاپ: کارگاه (انگلـ: workshop)

ولچر/ ویلچییرvolčar /velčar /vīlčiar / /: صندلی چرخ‌دار (انگلـ:wheelchair )

ویانا: وین (شهر/ انگلـ: Vienna)

ویتامین اِ/ ویتامین هِِ: ویتامین E (انگلـ:E  vitamin)

ویتامین بی: ویتامین ب (انگلـ: vitamin B)

ویتامین دی vītmīn dī //: ویتامین D (انگلـ:vitamin D )

ویتامین سی: ویتامین C (انگلـ: C vitamin)

ویتامین کِه: ویتامین کا (انگلـ: vitamin K)

ویتامین هِِ/ ویتامین اِ: ویتامین E (انگلـ:E  vitamin)

ویترنر / vītarnar /vīternar/: دامپزشک (انگلـ: veterinarian)

ویتو vītō /veytō //: وِتو (انگلـ: veto)

ویدیو: ویدئو (انگلـ: video)

وَیرَس: ویروس (انگلـ: virus)

ویروس / veyrūs/: ویروس (انگلـ: virus)

ویلون/ والیون: ویالن (انگلـ: violin)

وَین: می، باده (انگلـ: wine)

هارْف: چنگ (ساز/ انگلـ: harp)

هارَن: بوق خودرو (انگلـ: horn)

هارومونی/ هارمونیَه: سازی است همانند آکاردئون بزرگ که بر زمین گذارند و زنند. (انگلـ: Harmonium)

هایدروجن: هیدروژن، ئیدروژن (انگلـ: (hydrogen

هایدرولوجی: هیدرولوژی (دانش/ انگلـ: hydrology)

هایْدرولیک: هیدرولیک، هیدرولیکی (انگلـ: hydraulic)

هایدریت / hāydrīt/: هیدارات (شیمی/ انگلـ: hydrate)

هِچ‌آی‌وی: اچ‌آی‌وی، عامل ایدز (انگلـ: HIV)

هِلِنیزْم/ هِلِنیزِم: هلنیسم (انگلـ: Hellenism).

هِنگَری/ هِنگِری/ هَنگَری/ اَنگَری: مجارستان (کشور/ انگلـ: Hangary)

هوتل hūtal //: هتل (انگلـ: Hotel)

هیپوتلمس/ haypotalames/:هیپوتالاموس (انگلـ: hypothalamus)

یوان‌اچ‌سی‌آر/yu-en-eč-sī-ār/: کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد (سیاست/ انگلـ: UNHCR)

یورانیَم/ یورانیِم: اورانیوم (شیمی/ از انگلـ: Uranium)

یوروْگُوای: اوروگوئه (کشور/ انگلـ: Uruguay)

یوکراین / yūkrāyn/: اوکرائین (کشور/ انگلـ: Ukrain)

یوگَندْا: اوگاندا (کشور) (انگلـ: Uganda)

یوگوسْلاویا/ یوگسلَویا: یوگسلاوی (کشور/ انگلـ: Yugoslavia)

یَومیَه: هرروزه، روزانه (← دهخـ)|| دستمزد روزانه (← دهخـ)

یونانستان: یونان (کشور/ ← دهخـ)

یونیسَف: یونیسِف (انگلـ: UNICEF، کوتاه‌شدۀUnited Nations International Children’s Emergency Fund یا United Nations Children’s Fund)

یونیفورم: اونیفرم (انگلـ: (uniform|| هرگونه جامۀ یکدست یک گروه، برای نمونه اونیفرم گروه‌های ورزشی (انگلـ: (uniform

 


پیشنهادنامۀ زیباترین واژه‌های فراموش‌شدۀ پارسی

پیشنهادنامۀ زیباترین واژه‌های فراموش‌شدۀ پارسی (برای نامگذاری اشخاص، شرکت‌ها، کالاها، مغازه‌ها و جز اینها)

امیر حسین اکبری شالچی

 

 

شمار واژه‌های پارسی سره در سده‌های گذشته صدها بار بیشتر از امروز بوده است. اگر به فرهنگ‌های کهن پارسی نگاهی بیندازیم، با هزاران واژۀ کهن پارسی روبرو می‌شویم که امروزه در زبان ما کاربردی ندارند. دست بدسلیقۀ زمانه، این واژه‌های خوش‌آهنگ و رسا را از کالبد زبان ما جدا ساخته و به گوشۀ واژه‌نامه‌ها پرتاب کرده است.

واژه‌های کنونی، تنها نمونه‌هایی از این دسته واژه‌هاست که در اینجا برای نامگذاری، پیشنهاد می‌شود. سرچشمۀ این واژه‌ها «برهان قاطع» نوشتۀ محمدحسین بن خلف تبریزی است:

 

 

 

آذرنگ: روشن

آدیش: آتش

آذرپیرا: خادم آتش

آذین: رسم/ قاعده/ قانون

آراد: روز بیست‌وپنجم از هر ماه شمسی

آرازِش: خیر و خیرات کردن

آروین: تجربه

آرنگ: حاکم ملک/ آرنج

آروند: شان/ شوکت/ شکوه

آزاده‌دل: فارغ‌بال/ صالح/ حلال‌زاده

آژفنداک: قوس‌وقزح

آژنگ: چین و شکن

آژیر: بانگ و فریاد

آژیانه: فرشی را گویند که از خشت پخته و سنگ کرده باشند.

آساره: حساب

آفتاب‌گردش: تمام روی زمین

آفرازه: شعله

آفروزه: فتیله

آلوس: نگاه کردن به گوشۀ چشم

آمون: پر و لبریز

آمیژ: آمیز

آویژگان: خواص

آونگان: آویخته‌شده

آینۀ خاوری: آفتاب

انیژ: شراره

اراوند: شوکت/ شکوه

اروند: عین و خلاصۀ هر چیز

ازدست‌فزا: نان فطیر

اژیر: زیرک و عاقل/ پرهیزکار

افشنگ: شبنم

افشون: چیزی باشد مانند پنجۀ دست و دسته نیز دارد که دهقانان بدان غلۀ کوفته‌شده را بر باد دهند تا کاه از آن جدا شود.

آلنگ/ النگ: پناه و دیواری باشد که بواسطۀ گرفتن قلعه و محافظت خود سازند.

اندایشگر: کاهگل و گلابه بر بام و دیوار مالنده.

اندرواژ: حیران/ حاجتمندی/ سرنگون‌آویخته

انگاره: سرگذشت/ افسانه

اورنگ: عقل/ دانش/ زیبایی/ زندگانی/ شادی/

فریب

اَوژول: شتاب

ایژَک: شراره

باد رنگین: شعر/ قصیده و غزل و قطعه

بادُژفام: کدورت و کمودت

باژرنگ: پستان‌بند

برفاب: آب دهان است که وقت خوردن شخصی چیزی را به سبب میل و خواهش طبیعت در دهن دیگری می‌گردد.

بَرناس: غافل و نادان/ غافلی و نادان

بَژنگ: کلید

پاپَژ: زمین پست و بلند و ناهموار

پات: اورنگ

پادگانه: دریچه

پادیاب/ پادیاب: شستن

پارگین: آب گندیده

پاژَخ: آزار

پاچنگ: کفش

پاشَنگ: خوشۀ کوچک انگور

پالار: درخت/ ستون بزرگ

پالوایه: پرستو

پالَهََنگ: صید/ شکار/ ریسمان لگام اسب

پالیده: خلاصه/ افزوده

پانَسَند: پرسیده و احوال‌گرفته

پاوَند: بندی باشد که در پای گناهکاران و مجرمان گذارند.

پاهنگ: خلخال/ دریچه

پاهنگه: کفش

پایا: قایم

پایاب: ته حوض/ باقی بودن

پای‌اَوژاره: دو تختۀ کوچک باشد باندام نعلین که بافندگان بوقت بافندگی پای بر آن گذارند و بردارند.

پایچال/ پاچال: گودی باشد که بافندگان در وقت بافندگی پاهای خود را در آن آویزند.

پایداره: پایمرد، یاری‌کننده

پای‌زار: کفش

پایژه: ریسمانی باشد که بر دامن خیمه و سراپرده نصب نمایند و آنرا بمیخ بسته بر زمین استوار کنند/ و چیزیکه بدان عنان را بندند.

پای‌خوشه: زمینی را گویند پر از گل و لای که بسبب تردد مردم و حیوانات دیگر بر آن خشک و سخت شده باشد.

پاینده: کسی را گویند که چیزیرا زیر نظر داشته باشد

پایون: زیور و آرایش

پِدرام: آراسته/ خوش/ نیکو/ خرم/ جای خواب و آرام/ دایم و پاینده

پَستا/ پَدیسار: بر سر کاری رفتن باشد که پیش از این شروع در آن کرده باشند.

پذیرا: مقبول

پذیرفتکار: قبول‌کننده/ مقر/ معترف

پذیره: امر کسی را قبول‌کننده

پَرباله: خانۀ تابستانی

پُرسا: خبرگیرنده

پَرگاله/ پژکاله: حصه و پاره و لخت/ پینه و وصله

پَرگنه: زمینی را گویند که از آن مال و خراج بگیرند.

پَرماس: لمس/ علم و دانستن/ نمو و بالیدن

پَرمَهه/ پرمه: تاخیر/ کاهلی در کارها

پُرنا: جوان

پَرَندین: هر چیز که از حریر سازند.

پروازه: توشه/ عیش و خرمی/ ورق نقره و طلایی که بجهت نثار نمودن ریزه ریزه کرده باشند/ ورق طلا و نقره

پَرواس: خلاص و نجات/ دانستن

پَرویش: تقصیر/ کاهلی

پَرهون: طوق/ هاله

پَژ: کوه/ کتل/ کهنه/ چرک/ ریم

پَژم: کوه

پُژمان: خواهش و آرزو

پَژند: حنظل

پَژول: پستان/ کعب/ فندق/ گلوله‌ای که طفلان بدان بازی کنند

پَژه: زمین پشته‌پشته/ کتل

پُژهان: آرزو/ غبطه

پَسَنگ: تگرگ/ ژاله

پَشام: تیره‌رنگ

پَنگان: کاسه و پیاله

پولادخای: اسب پرزور

پوی‌پوی: دونده

پویه: رفتار تند و دویدن

پَهره: پاس و محافظت

پیراهِش: زینت دادن

پَنَنگ: دریچۀ خانه

تارا: ستاره

تاژ: لطیف/ نازک

تَرزَفان: شخصی باشد که سخن‌های تروتازه نقل کند.

تَرنگاتَرنگ: صدای انداختن تیرهای پی‌درپی/ آواز چلۀ کمان و تارهای ساز باشد.

تَژم: مِه

تََژوال: برگ

تَژه: غنچه

تورنگ: خروس صحرایی، تذرو

توسنگ: قناعت

تیباش: عشوه، فریب، غمزه

تیتال: فریب/ چاپلوسی

تیراژه: قوس‌وقزح

تیما: دشت و بیابان

جاوشیر: صمغ

جمشاسپ: سلیمان

جوسنگ: مقدار و همچند جو

چالشگر: مبارزو دلاور/ ناز و عُجب

چکاچاک: آواز ضربت تیغ و شمشیر و گرز

خلنگ: خلنج: دورنگ و ابلق/ نیشگون

دادفرمای: خدا/ عادل

دادراست: عادل

دَرگُلاله: یخ زیر ناودان که در هوای سرد به صورت مخروط بسته می‌شود.

دَژپسند: زاهد

دُژن/ دِژند: چیزی را گویند که طعم او تند و تیز باشد

دست‌مرد: یار

دلپذیر: دلاویز که مطلوب و مرغوب و دلخواه باشد

دمساز: محب که موافق بمدعا باشد

دودهنگ: دودکش

دوژینه: نیش جانوران گزنده

راژ: قبه و توده و خرمن غلۀ پاک‌نکرده

رامِشت: رامش و آرامیدن

رایکا: محبوب و مطلوب

زادوبود: هست‌ونیست که تمام سرمایه و اسباب و سامان باشد.

زَغنگ: سکسکه/ لحظه

ژابیژ: سرشک آتش

ژاژ: بوتۀ گیاهی باشد بغایت سفید و شبیه بدرمنه در نهایت بیمزگی

ژاو: خالص و خلاصه

ژَخار: بانگ و نعره

ژَغاو: فریاد سهمناک

ژَغاره: فریاد

ژَغند: آواز بلند و مهیب

ژَنگ: کتاب مانی/ چین و شکنجی که بر روی و اندام مردم پدید آید.

ژومیده: زراعت آب‌زده

ژون: بت

ژول: چین و شکنج و ناهمواری

ژوژ/ ژوژه: خارپشت

ژیر: آژیر که آبگیر و تالاب و گوی باشد

ژیک: قطرۀ باران

سارنگ: مرغ سیاه ضعیف

ساویز: خوش‌خلق و نیک‌خو

ساویس: گرانمایه

سپاوه: فر و شکوه

سَتاوند: رواق و بالاخانه

سترگ: ستیزه‌کار/ بزرگ‌جثه

سخت‌بازو: قوی‌هیکل و توانا

سرای سُرور: شرابخانه و خرابات

سرای نهفت: عالم آخرت

سست‌مهار: رام و مطیع

سیرنگ: محالات

شادخواست: شوق و اشتیاق

شالُده: اساس و بنیاد/ عمارت

شبالنگ: حیوانات شکاری

شَپاشاپ: آواز پیکان تیر باشد که پی‌درپی در جایی بخورد.

شَرفالنگ/ شَرفانگ/ شَرفاک/ شَکاشَک: صدای آهسته/ آواز پا

شَگاله: تمام و همه

شِگرف: نیکو و زیبا/ لطیف/ محتشم/ قوی/ بزرگ/ سطبر/ شگفت

شَهَنگانه: ژاله و تگرگ

شیوان: آمیخته و برهم‌زده/ لرزان

غَژ: نشسته براه رفتن

غَژغا/ غَژغاو/ غژگا/ غژگاو/ کژغا/ کژغاو: گاو کوهی

غُژم: دانۀ انگور از خوشه جداشدۀ شیره‌دار تازه

فاراب: زمینی را گویند که به آب کاریز و رودخانه مزروع شود.

فاژ/ فاژه: دهن‌دره

فافا: هر چیز نیکو و غریب و بدیع

فَدرنگ: چوبی باشد گنده و سطبر و قوی که در پس در کوچه اندازند تا در گشوده نگردد.

فراخ‌آستین: جوانمرد و صاحب همت و کریم و بخشنده

فراوند/ فردره/ فردر: چوبی باشد گنده و سطبر و قوی که در پس در کوچه اندازند تا در گشوده نگردد.

فراسوده: کهنه‌شده و ازهم‌رفته

فربال/ فرباله: بالاخانه تابستانی را گویند که در اطراف آن درها و پنجرها داشته باشد.

فروزینه: آتش‌برک و آتش‌زنه و چخماق

فَرویش: فراموشی در کارها/ بریان و برشته

فَرهومند: مرد نورانی پاکیزه‌روزگار

فَریش: آفرین

فَشافش: فشافاش

فوژان: فریاد و بانگ عظیم

فَیاوار/ فیاور: کار و صنعت و شغل و عمل

فیسا: طاوس

کارنگ: صاحب‌طرب/ چرب‌زبان و زبان‌آور

کاژه: مقام/ کمینگاه صیاد

کالوشه: دیگ

کام و ریژ: هوا و هوس

کَژغان: دیگ

کژاوه: کجاوه

کَژار: پاره که از دریدن است

کَژیم: برگستوان باشد و آن پوششی است که درون آنرا بجای پنبه ابریشم پر کنند و بخیه زنند و در روزهای جنگ پوشند و بر اسب پوشانند

کَلاژَکه: قلاب

کمان رستم: قوس‌وقزح

کُنارنگ: والی و حاکم و شحنۀ ولایت و خداوند زمین باشد که او را مرزبان گویند.

کَواژ: طعنه و سرزنش

گرنگ: لشگرگاه و جنگ‌گاه

گُزایش: درخور و لایق

گزیره: چاره و علاج

گلبام/ گلبانگ: آواز بلندی باشد که نقارچیان و شاطران و قلندران و معرکه‌گیران در وقت نقاره نواختن و شلنگ زدن و معرکه بستن به یکبار کشند.

گنبد تیزرو: آسمان

گوپال: عمود و گرز آهنین

گومه: خانه‌ای باشد که از نی و چوب و علف سازند.

گوهرآگین: جواهرنشانده

گیتی‌پژوه: دنیاطلب و طالب دنیا

لیلنگ/ لیلنج: نیل

لیولنگ: برف

ماژ: عیش/ عشرت/ فراغت

ماژ و موژ: فریادی باشد که موش وقتی که گربه را ببیند یا ماری قصد گرفتن او کرده باشد، کند.

مانا: همانا/ گویی و پنداری

مانگ: ماه

مانوش/ مانوشان: نام کوهی است که منوچهر در آن کوه متولد شد.

مرغ شب‌آویز: مرغیست که شبها خود را از یک پای آویزد و حق‌حق گوید...

مَژنگ: ناخوشی و زشتی/ حیز و مخنث

مِژو: عدس

موژان: کرشمۀ شهلا/ چشم خواب‌آلود/ نرگس نیم‌‌شکفته

موژه: استخر

مه‌پرستان: عاشقان

مِه‌مرد: مردم ریش‌سفید محله و بازار و اصناف

ناژ: صنوبر

ناروند: نارون

نانیوشان: ناگهان

نرگس نیم‌خواب: چشم معشوق

نستوه: جنگ‌آور/ کسی که در جنگ و بحث و مخاصمت نمودن عاجز نشود

نوآیین: زیبا و آراسته/ نوپدیدآمده و نوباوه

نوژ: کاج و صنوبر

نوژه: گریبان

نوشینه: نوشین‌باده که شراب گوارا باشد

واژ: باج

واژون/ واژونه: عکس و قلب

وَرپوشه: روپاک و چادر و مقنعه

وَژَن: وصله

وَژولَنده: شور و غوغا و تقاضاکننده

وَژَه: وجب

وَشنگ: تودۀ خربزه و هنودانه و خیار و امثال آن

ویژ: خصوص/ خاصه/ خالص/ خلاصه

ویژِش: تقدیس/ تقدس

ویژگان: خاصان

هَپاک: فرق سر

هُرین/ هَرّین: آواز مهیب

هَمارا: همیشه و دایم

همایون: خجسته

همداستان: موافق و متابع و همراز

هَنگ: قوم/ قبیله/ لشگر

یازِش: قصد/ اراده/ نمو/ بالیدگی و درازی

یَنگ: قاعده/ قانون/ رسم و آیین

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


نام‌های پیشنهادی برای نامگذاری نوزادان پسر

امیر حسین اکبری شالچی

نام‌های پیشنهادی برای نامگذاری نوزادان پسر (برگزیده از میان نام‌های رایج در افغانستان)

 

 

آذرخش

آوِستا

بَکتاش

پرتَو

تابش

تازَ‌ه‌گُل

جانان

دادگُل

رنگین

روئین

رهرو

سالار

سردار

سَروَر

سَرورْگُل

شاه‌گل/ شا‌گُل

شبدیز

شبگیر

شِکیب

شهباز

شهزادَه

شهسوارخان

شهنواز

شیان

فرخ

کیان

لالْباز

نوروز


نام‌های پیشنهادی برای نامگذاری نوزادان دختر

امیر حسین اکبری شالچی

 

نام‌های پیشنهادی برای نامگذاری نوزادان دختر (برگزیده از میان نام‌های رایج در افغانستان)

 

 

آریان

آریانا

آمو

انارگُل

اوِستا

بِهشتَه

بی‌بی‌گُل

پاکیزَه

پردیس

پری‌گُل

جهانتاب

خانم‌گل

خوبان

خورشید

خوشبو

دُرخشان

دل‌افروز

دلبر

دِل‌جان

رخسار

رنگین

رنگینَه

رَوشن

رَوشنک

رَوشنی

روگُل

ریزَه‌گُل

سبزپری

سُتودَه

سیماگل

شاپِرَک

شاپِرَی

شاجان

شازیَه

شالالا

شاه‌گُل/ شاگل

شگوفه/ faūugš

شِکیبا

شیبا

شیرین‌گُل

فَروزان

فِسانَه

کرشمَه

کَوکی

گُلارَه

گُلالَه

گُلالَی

گُل‌بدن

گُلجان

گلدستَه

گلزار

گوهرشاد/ گَورشاد

ماجان

ماگُل/ ماه‌گل

ماه‌پیکر

ماه‌جَبین/ ماجَبین

ماهرخ/ مارُخ

ماه‌گل/ ماگُل

مروارید/ مرواری

ناروَن

نازیَه

نگینَه

نورآفتاب

نورْجهان/ نورِ جهان/ نورجان

نیلاب

 

 

 

 


پیشنهادنامۀ زیباترین واژه‌های فراموش‌شدۀ پارسی (برای نامگذاری اشخاص، شرکت‌ها، کا

پیشنهادنامۀ زیباترین واژه‌های فراموش‌شدۀ پارسی (برای نامگذاری اشخاص، شرکت‌ها، کالاها، مغازه‌ها و جز اینها)

امیر حسین اکبری شالچی

 

 

شمار واژه‌های پارسی سره در سده‌های گذشته صدها بار بیشتر از امروز بوده است. اگر به فرهنگ‌های کهن پارسی نگاهی بیندازیم، با هزاران واژۀ کهن پارسی روبرو می‌شویم که امروزه در زبان ما کاربردی ندارند. دست بدسلیقۀ زمانه، این واژه‌های خوش‌آهنگ و رسا را از کالبد زبان ما جدا ساخته و به گوشۀ واژه‌نامه‌ها پرتاب کرده است.

واژه‌های کنونی، تنها نمونه‌هایی از این دسته واژه‌هاست که در اینجا برای نامگذاری، پیشنهاد می‌شود. سرچشمۀ این واژه‌ها «برهان قاطع» نوشتۀ محمدحسین بن خلف تبریزی است:

 

 

 

آذرنگ: روشن

آدیش: آتش

آذرپیرا: خادم آتش

آذین: رسم/ قاعده/ قانون

آراد: روز بیست‌وپنجم از هر ماه شمسی

آرازِش: خیر و خیرات کردن

آروین: تجربه

آرنگ: حاکم ملک/ آرنج

آروند: شان/ شوکت/ شکوه

آزاده‌دل: فارغ‌بال/ صالح/ حلال‌زاده

آژفنداک: قوس‌وقزح

آژنگ: چین و شکن

آژیر: بانگ و فریاد

آژیانه: فرشی را گویند که از خشت پخته و سنگ کرده باشند.

آساره: حساب

آفتاب‌گردش: تمام روی زمین

آفرازه: شعله

آفروزه: فتیله

آلوس: نگاه کردن به گوشۀ چشم

آمون: پر و لبریز

آمیژ: آمیز

آویژگان: خواص

آونگان: آویخته‌شده

آینۀ خاوری: آفتاب

انیژ: شراره

اراوند: شوکت/ شکوه

اروند: عین و خلاصۀ هر چیز

ازدست‌فزا: نان فطیر

اژیر: زیرک و عاقل/ پرهیزکار

افشنگ: شبنم

افشون: چیزی باشد مانند پنجۀ دست و دسته نیز دارد که دهقانان بدان غلۀ کوفته‌شده را بر باد دهند تا کاه از آن جدا شود.

آلنگ/ النگ: پناه و دیواری باشد که بواسطۀ گرفتن قلعه و محافظت خود سازند.

اندایشگر: کاهگل و گلابه بر بام و دیوار مالنده.

اندرواژ: حیران/ حاجتمندی/ سرنگون‌آویخته

انگاره: سرگذشت/ افسانه

اورنگ: عقل/ دانش/ زیبایی/ زندگانی/ شادی/

فریب

اَوژول: شتاب

ایژَک: شراره

باد رنگین: شعر/ قصیده و غزل و قطعه

بادُژفام: کدورت و کمودت

باژرنگ: پستان‌بند

برفاب: آب دهان است که وقت خوردن شخصی چیزی را به سبب میل و خواهش طبیعت در دهن دیگری می‌گردد.

بَرناس: غافل و نادان/ غافلی و نادان

بَژنگ: کلید

پاپَژ: زمین پست و بلند و ناهموار

پات: اورنگ

پادگانه: دریچه

پادیاب/ پادیاب: شستن

پارگین: آب گندیده

پاژَخ: آزار

پاچنگ: کفش

پاشَنگ: خوشۀ کوچک انگور

پالار: درخت/ ستون بزرگ

پالوایه: پرستو

پالَهََنگ: صید/ شکار/ ریسمان لگام اسب

پالیده: خلاصه/ افزوده

پانَسَند: پرسیده و احوال‌گرفته

پاوَند: بندی باشد که در پای گناهکاران و مجرمان گذارند.

پاهنگ: خلخال/ دریچه

پاهنگه: کفش

پایا: قایم

پایاب: ته حوض/ باقی بودن

پای‌اَوژاره: دو تختۀ کوچک باشد باندام نعلین که بافندگان بوقت بافندگی پای بر آن گذارند و بردارند.

پایچال/ پاچال: گودی باشد که بافندگان در وقت بافندگی پاهای خود را در آن آویزند.

پایداره: پایمرد، یاری‌کننده

پای‌زار: کفش

پایژه: ریسمانی باشد که بر دامن خیمه و سراپرده نصب نمایند و آنرا بمیخ بسته بر زمین استوار کنند/ و چیزیکه بدان عنان را بندند.

پای‌خوشه: زمینی را گویند پر از گل و لای که بسبب تردد مردم و حیوانات دیگر بر آن خشک و سخت شده باشد.

پاینده: کسی را گویند که چیزیرا زیر نظر داشته باشد

پایون: زیور و آرایش

پِدرام: آراسته/ خوش/ نیکو/ خرم/ جای خواب و آرام/ دایم و پاینده

پَستا/ پَدیسار: بر سر کاری رفتن باشد که پیش از این شروع در آن کرده باشند.

پذیرا: مقبول

پذیرفتکار: قبول‌کننده/ مقر/ معترف

پذیره: امر کسی را قبول‌کننده

پَرباله: خانۀ تابستانی

پُرسا: خبرگیرنده

پَرگاله/ پژکاله: حصه و پاره و لخت/ پینه و وصله

پَرگنه: زمینی را گویند که از آن مال و خراج بگیرند.

پَرماس: لمس/ علم و دانستن/ نمو و بالیدن

پَرمَهه/ پرمه: تاخیر/ کاهلی در کارها

پُرنا: جوان

پَرَندین: هر چیز که از حریر سازند.

پروازه: توشه/ عیش و خرمی/ ورق نقره و طلایی که بجهت نثار نمودن ریزه ریزه کرده باشند/ ورق طلا و نقره

پَرواس: خلاص و نجات/ دانستن

پَرویش: تقصیر/ کاهلی

پَرهون: طوق/ هاله

پَژ: کوه/ کتل/ کهنه/ چرک/ ریم

پَژم: کوه

پُژمان: خواهش و آرزو

پَژند: حنظل

پَژول: پستان/ کعب/ فندق/ گلوله‌ای که طفلان بدان بازی کنند

پَژه: زمین پشته‌پشته/ کتل

پُژهان: آرزو/ غبطه

پَسَنگ: تگرگ/ ژاله

پَشام: تیره‌رنگ

پَنگان: کاسه و پیاله

پولادخای: اسب پرزور

پوی‌پوی: دونده

پویه: رفتار تند و دویدن

پَهره: پاس و محافظت

پیراهِش: زینت دادن

پَنَنگ: دریچۀ خانه

تارا: ستاره

تاژ: لطیف/ نازک

تَرزَفان: شخصی باشد که سخن‌های تروتازه نقل کند.

تَرنگاتَرنگ: صدای انداختن تیرهای پی‌درپی/ آواز چلۀ کمان و تارهای ساز باشد.

تَژم: مِه

تََژوال: برگ

تَژه: غنچه

تورنگ: خروس صحرایی، تذرو

توسنگ: قناعت

تیباش: عشوه، فریب، غمزه

تیتال: فریب/ چاپلوسی

تیراژه: قوس‌وقزح

تیما: دشت و بیابان

جاوشیر: صمغ

جمشاسپ: سلیمان

جوسنگ: مقدار و همچند جو

چالشگر: مبارزو دلاور/ ناز و عُجب

چکاچاک: آواز ضربت تیغ و شمشیر و گرز

خلنگ: خلنج: دورنگ و ابلق/ نیشگون

دادفرمای: خدا/ عادل

دادراست: عادل

دَرگُلاله: یخ زیر ناودان که در هوای سرد به صورت مخروط بسته می‌شود.

دَژپسند: زاهد

دُژن/ دِژند: چیزی را گویند که طعم او تند و تیز باشد

دست‌مرد: یار

دلپذیر: دلاویز که مطلوب و مرغوب و دلخواه باشد

دمساز: محب که موافق بمدعا باشد

دودهنگ: دودکش

دوژینه: نیش جانوران گزنده

راژ: قبه و توده و خرمن غلۀ پاک‌نکرده

رامِشت: رامش و آرامیدن

رایکا: محبوب و مطلوب

زادوبود: هست‌ونیست که تمام سرمایه و اسباب و سامان باشد.

زَغنگ: سکسکه/ لحظه

ژابیژ: سرشک آتش

ژاژ: بوتۀ گیاهی باشد بغایت سفید و شبیه بدرمنه در نهایت بیمزگی

ژاو: خالص و خلاصه

ژَخار: بانگ و نعره

ژَغاو: فریاد سهمناک

ژَغاره: فریاد

ژَغند: آواز بلند و مهیب

ژَنگ: کتاب مانی/ چین و شکنجی که بر روی و اندام مردم پدید آید.

ژومیده: زراعت آب‌زده

ژون: بت

ژول: چین و شکنج و ناهمواری

ژوژ/ ژوژه: خارپشت

ژیر: آژیر که آبگیر و تالاب و گوی باشد

ژیک: قطرۀ باران

سارنگ: مرغ سیاه ضعیف

ساویز: خوش‌خلق و نیک‌خو

ساویس: گرانمایه

سپاوه: فر و شکوه

سَتاوند: رواق و بالاخانه

سترگ: ستیزه‌کار/ بزرگ‌جثه

سخت‌بازو: قوی‌هیکل و توانا

سرای سُرور: شرابخانه و خرابات

سرای نهفت: عالم آخرت

سست‌مهار: رام و مطیع

سیرنگ: محالات

شادخواست: شوق و اشتیاق

شالُده: اساس و بنیاد/ عمارت

شبالنگ: حیوانات شکاری

شَپاشاپ: آواز پیکان تیر باشد که پی‌درپی در جایی بخورد.

شَرفالنگ/ شَرفانگ/ شَرفاک/ شَکاشَک: صدای آهسته/ آواز پا

شَگاله: تمام و همه

شِگرف: نیکو و زیبا/ لطیف/ محتشم/ قوی/ بزرگ/ سطبر/ شگفت

شَهَنگانه: ژاله و تگرگ

شیوان: آمیخته و برهم‌زده/ لرزان

غَژ: نشسته براه رفتن

غَژغا/ غَژغاو/ غژگا/ غژگاو/ کژغا/ کژغاو: گاو کوهی

غُژم: دانۀ انگور از خوشه جداشدۀ شیره‌دار تازه

فاراب: زمینی را گویند که به آب کاریز و رودخانه مزروع شود.

فاژ/ فاژه: دهن‌دره

فافا: هر چیز نیکو و غریب و بدیع

فَدرنگ: چوبی باشد گنده و سطبر و قوی که در پس در کوچه اندازند تا در گشوده نگردد.

فراخ‌آستین: جوانمرد و صاحب همت و کریم و بخشنده

فراوند/ فردره/ فردر: چوبی باشد گنده و سطبر و قوی که در پس در کوچه اندازند تا در گشوده نگردد.

فراسوده: کهنه‌شده و ازهم‌رفته

فربال/ فرباله: بالاخانه تابستانی را گویند که در اطراف آن درها و پنجرها داشته باشد.

فروزینه: آتش‌برک و آتش‌زنه و چخماق

فَرویش: فراموشی در کارها/ بریان و برشته

فَرهومند: مرد نورانی پاکیزه‌روزگار

فَریش: آفرین

فَشافش: فشافاش

فوژان: فریاد و بانگ عظیم

فَیاوار/ فیاور: کار و صنعت و شغل و عمل

فیسا: طاوس

کارنگ: صاحب‌طرب/ چرب‌زبان و زبان‌آور

کاژه: مقام/ کمینگاه صیاد

کالوشه: دیگ

کام و ریژ: هوا و هوس

کَژغان: دیگ

کژاوه: کجاوه

کَژار: پاره که از دریدن است

کَژیم: برگستوان باشد و آن پوششی است که درون آنرا بجای پنبه ابریشم پر کنند و بخیه زنند و در روزهای جنگ پوشند و بر اسب پوشانند

کَلاژَکه: قلاب

کمان رستم: قوس‌وقزح

کُنارنگ: والی و حاکم و شحنۀ ولایت و خداوند زمین باشد که او را مرزبان گویند.

کَواژ: طعنه و سرزنش

گرنگ: لشگرگاه و جنگ‌گاه

گُزایش: درخور و لایق

گزیره: چاره و علاج

گلبام/ گلبانگ: آواز بلندی باشد که نقارچیان و شاطران و قلندران و معرکه‌گیران در وقت نقاره نواختن و شلنگ زدن و معرکه بستن به یکبار کشند.

گنبد تیزرو: آسمان

گوپال: عمود و گرز آهنین

گومه: خانه‌ای باشد که از نی و چوب و علف سازند.

گوهرآگین: جواهرنشانده

گیتی‌پژوه: دنیاطلب و طالب دنیا

لیلنگ/ لیلنج: نیل

لیولنگ: برف

ماژ: عیش/ عشرت/ فراغت

ماژ و موژ: فریادی باشد که موش وقتی که گربه را ببیند یا ماری قصد گرفتن او کرده باشد، کند.

مانا: همانا/ گویی و پنداری

مانگ: ماه

مانوش/ مانوشان: نام کوهی است که منوچهر در آن کوه متولد شد.

مرغ شب‌آویز: مرغیست که شبها خود را از یک پای آویزد و حق‌حق گوید...

مَژنگ: ناخوشی و زشتی/ حیز و مخنث

مِژو: عدس

موژان: کرشمۀ شهلا/ چشم خواب‌آلود/ نرگس نیم‌‌شکفته

موژه: استخر

مه‌پرستان: عاشقان

مِه‌مرد: مردم ریش‌سفید محله و بازار و اصناف

ناژ: صنوبر

ناروند: نارون

نانیوشان: ناگهان

نرگس نیم‌خواب: چشم معشوق

نستوه: جنگ‌آور/ کسی که در جنگ و بحث و مخاصمت نمودن عاجز نشود

نوآیین: زیبا و آراسته/ نوپدیدآمده و نوباوه

نوژ: کاج و صنوبر

نوژه: گریبان

نوشینه: نوشین‌باده که شراب گوارا باشد

واژ: باج

واژون/ واژونه: عکس و قلب

وَرپوشه: روپاک و چادر و مقنعه

وَژَن: وصله

وَژولَنده: شور و غوغا و تقاضاکننده

وَژَه: وجب

وَشنگ: تودۀ خربزه و هنودانه و خیار و امثال آن

ویژ: خصوص/ خاصه/ خالص/ خلاصه

ویژِش: تقدیس/ تقدس

ویژگان: خاصان

هَپاک: فرق سر

هُرین/ هَرّین: آواز مهیب

هَمارا: همیشه و دایم

همایون: خجسته

همداستان: موافق و متابع و همراز

هَنگ: قوم/ قبیله/ لشگر

یازِش: قصد/ اراده/ نمو/ بالیدگی و درازی

یَنگ: قاعده/ قانون/ رسم و آیین

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


نمونه‌هایی از کنایه‌های رایج در پارسی افغانستانی (دری)

 

 

نمونه‌هایی از کنایه‌های رایج در پارسی افغانستانی (دری)

گردآورنده: امیر حسین اکبری شالچی

 

 

 

آتِش ( ِچیزی را) شعلَه‌ور ساختن: دامن زدن  

آتِش ( ِچیزی) سرد شدن: از تب و تاب افتادن چیزی  

آتِش ( ِدل کسی) سرد شدن: کم شدن کینۀ کسی  

آتِش بَه خانَۀ زنبور زدن: شر

آتِش دردادن/ آتِشَه دردادن: آتش روشن کردن|| فتنه به پا کردن

آتِش سوختن (دَ زیر پای کسی): بسیار سراسیمه بودن کسی  

آتِش قلب: شدت محبت و عشق  

آسمان دَ زمین خوردن: آسمان به زمین رسیدن، روی دادن رخدادی بسیار بزرگ و زیروروکننده

آسیایِ گردان: زبان آدم بسیارگو|| آدم بسیارگو  

آغوش ( ِکسی) پُر شدن: بچه‌دار شدن زن  

آفتاب ( ِکسی) سرِ کوه بودن: بوی الرحمان کسی بلند شده بودن، نزدیک بودن مرگ کسی

آواز پَرتیدن: سروصدا راه انداختن

آویزَۀ گوش خود کَدَن: خوب به یاد سپردن، هیچ از یاد نبردن

آینَه‌واری دیدن: به خوبی پیش‌بینی کردن (دهخـ← واری)

اجلْ دَور( ِکسی) گشتن: مرگ کسی نزدیک بودن  

از ای گوش تا او گوش: از این سر تا آن سر، همه، همه‌کس  

از بازوی خود نان خوردن: به دشواری روزی خود را با کار و کوشش به دست آوردن  

از بیدْ سیب بَه دست آوردن: کار نشدنی کردن  

از جگر ( ِکسی) خون باریدن: بسیار جگرخون بودن  

از چال ( ِکسی) کشیدن: از دام نیرنگ کسی رهایی دادن (دهخـ← چالاک)

از خاک خیزاندن: به کسی یاری بزرگی نمودن  

از خاک خیستن: از روی خاک بلند شدن، وضع مالی کسی خوب شدن  

از خرِ نرْ شیر دوشیدن: کار نشدنی کردن   

از خوشی درْ پیران جا نشدن: بسیار شاد بودن (دهخـ← خوشی)

از دریا ماهی بخشیدن: از کیسۀ خلیفه بخشیدن  

از دل ( ِکسی) خون چَکیدن: بسیار اندوهگین بودن (دهخـ← از دل خون روان شدن/ دهخـ← چَکیدن)

از زبان ( ِکسی) نور باریدن: مستجاب‌الدعوه بودن  

از شانَه و بازو اَفتادن: در پی کار بسیار سخت خسته شدن  

از شانَۀ خود دور انداختن: از چیزی شانه خالی کردن  

از قلب ( ِکسی) آواز بلند شدن: بسیار تحت تأثیر قرار گرفتن کسی  

از کار و روزگار برآمدن: از کار و زندگی افتادن

از هَزار رگ ( ِکسی) یَک رگش راضی نبودن: هیچ راضی نبودن  

از هوا افتادن: مفت و آسوده به دست آمدن

اسپ گاری بودن: تنها جلوی چشم خود را دیدن، دیگران و اطراف را در نظر نگرفتن (دهخـ← اسپ)

استخوانا (ی کسی رَ) شکستن: دمار از روزگار کسی را درآوردن

اَفتْ کوهِ سیا در مابَین: هفت کوه سیاه در مابین باشد: از شما به دور  

اَفتوِ سرِ کوه: آدم پیر روبه‌مرگ (دهخـ← آفتاب سر کوه)

اَفتَوْماهتَوواری: آفتاب‌مهتاب‌وار: مانند آفتاب‌مهتاب، بسیار زیباروی (دهخـ← واری)

اَلماس: زن بسیار نازنین  

امیدomayd /omēd /umayd // omeyd/: فرزند  

انگشت ( ِکسی) زیر سنگ آمدن: گرفتار شدن کسی، گیر افتادن  

اَوِ ریختَه جمع نشدن: آبروی رفته باز به دست نیامدن  

اَوودانَه: آب‌ودانه: روزی  

با خاک برابر بودن: بسیار بی‌ارزش بودن   

با سگ دَ جوال اَفتیدن: با آدم بد همراه شدن (دهخـ← اُفتیدن)

با یَک تاخت: بسیار پرشتاب (دهخـ← تاخت)

بارِ قلب: اندوه  

باغ دل ( ِکسی) شدن: برای کسی مایۀ شادی و خورسندی درازمدت گشتن  

بال کَشیدن: بال درآوردن|| پرواز کردن (← دهخـ)

بالای چشما (ی خود) جایْ دادن: عزت واحترام بسیار کردن   

بالای سینَۀ خود سنگ (رَ) ماندن: فشار اندوه بزرگی را به جان خود خریدن (دهخـ← ماندن)

بالای شانه (ۀ کسی) سوار بودن: بستگی کامل به کسی داشتن  

بالای طاق ماندن: کنار گذاشتن (دهخـ← ماندن)

بالای کرسی بودن: فرمانروا بودن  

بخت ( ِخودَ) ساختن: زندگی به ویژه زندگی زناشویی خود را به سامان آوردن  

بخت ( ِکسی) بَلند شدن: رو کردن بخت به کسی   

بر چشمای خود پردَۀ غفلتَه انداختن: خود با به خواست خویش ناآگاه نگه داشتن  

برافروختَه: عصبانی  

برف بام خودَ (سرِ کسی) پَرتیدن: تقصیر خود را گردن کسی دیگر انداختن

برفِ بام خودَ سرِ بام دیگر انداختن: سنگینی خود را روی دیگری انداختن  

برگ‌واری: مانند برگ،  بسیار لرزان (دهخـ← واری)

بندْ بند و رگْ رگ: همه‌ی هستی کسی  

بویَه زنجیر کَدَن: بو را زنجیر کردن: کار نشدنی کردن  

بَه آتِش فرو رفتن: به کام مرگ و نیستی رفتن  

بَه چاه اَفتیدن: سخت گرفتار مشکل شدن (دهخـ← اُفتیدن)

بَه خاک و خون برابر کَدَن: ویرانی و کشتار بسیار کردن  

بَه دامن ( ِکسی) دست انداختن: به دست و پای کسی افتادن، التماس و زاری نمودن  

بَه دربار خدا حَیران بودن: سخت درمانده و ناعلاج مانده بودن   

بَه دربار خدا حَیران ماندن: بسیار در کار خود درماندن و چارۀ خود را نیافتن   

بَه روی دِست گرفتن: در دست انجام گرفتن، اقدام نمودن  

بَه زمین بوریا نداشتن: بسیار نادار بودن  

بَه زورِ چوب: به زور شمشیر، از راه اعمال زور  

بَه زیر لیاف دیگَه بردن (خودَ): خود را دگرگونه جلوه دادن، چهرۀ اصلی خود را پنهان کردن  

بَه کام مرگ رَسیدن: مردن  

بَه گودال بردن: به حال‌وروز بسیار ناگواری کشاندن  

بَه مَهتاب رَسیدن: به ماه رسیدن: بسیار پیشرفت کردن  

بَه هر در و دروازَه‌ای رفتن: به هر دری زدن (دهخـ← دروازه)

بَه یَکی شیرْ بَه یَکی زهر دادن: رفتار دوگانه و در نتیجه ناروا داشتن  

بی‌دَم‌ودود: بیجان|| بی‌رونق  

بی‌دَم‌ودود شدن: بسیار ناتوان گشتن  

بَیرَقِ خود را بلند کَدَن: دست به پیکار زدن  

پا (ی کسی) دَ خینَه بودن: پای کسی در حنا بودن،  توان یا امکان راه رفتن نداشتن

پابوس ( ِکسی) بودن: بسیار به کسی ارج نهادن  

پایْ بیرون کَدَن (از چیزی): زیاده‌روی کردن و از حد چیزی فراتر رفتن  

پای خودَ کج ماندن: تخطی کردن (دهخـ← ماندن)

پَر ( ِکسی) خَو کَدَن: پر کسی خوابیدن، خشم کسی فروکش کردن  

پردَه انداختن (بالای چیزی): چیز بدی را پوشیدن نگهداشتن  

پردَۀ سیا بالا (ی چیزی) اَفتیدن: گرفتار نحسی شدن چیزی

پَرَۀ آسیا: زبان بسیار پرگو|| آدم پرحرف  

پرَۀآسیاواری: مانند پرۀ آسیا، بسیار تند در حرکت بودن (دهخـ← واری)

پسِ کلاه خود رفتن: دنبال کار خود رفتن|| معزول شدن  

پشت ( ِکسی) بَه کوه بودن: بسیار آسوده بودن  

پشتْ راست کَدَن: بهبود مالی یافتن   

پشت و پالو (ی چیزی رَ) فکر کَدَن: به پشت و پهلوی چیزی اندیشیدن

پشتِ یَک لقمَه نان سرگردان بودن: بسیار تهیدست بودن  

پشتی کَدَن: از کسی طرفداری نمودن  

پنجَه دادن: گلاویز شدن، مقابله کردن  

پوست (کسی رَ) پُرکاه کَدَن: کسی را کیفر سخت دادن   

پیش خود شیشتن: کلاه خود را قاضی کردن، با خرد خود چیزی را درست سنجیدن  

تاجِ سر: فرق سر|| بسیار گرامی  

تفنگِ‌ پرکده‌واری / tufang-e pur-kada-vār-ī/: با توپ‌وتشر زیاد  

توفان: آشفتگی و گرفتاری بزرگ  

جادوگر بودن: کارهای را شگفت‌انگیز را زود و خوب روبراه کردن  

جان ( ِکسی) رَ تازَه کَدَن: به کسی حال حسابی دادن

جان خودَ کَشیدن: زحمت بسیار کشیدن  

جان‌بَه‌سیر شدن: زده شدن از چیزی  

جان‌ومرگ: آتِش‌به‌جان‌گرفته (شوخی)

جنجال خیسْتاندن: کار درست کردن، مایۀ درگیری شدن  

جوانَه‌ها شکستن: امید اندک کسی به باد رفتن  

جوش آمدن: به شادی و سرور درآمدن کسی  

چارْ روز: زمان اندک و زودگذر (دهخـ← چارروزه)

چارْ طرف ( ِکسی) خالی بودن: هیچ یاوری نداشتن  

چُست گفتن: رک و روراست گفتن (دهخـ← چست)

چشم ( ِکسی) خم نخوردن: شرم نکردن کسی  

چشم ( ِکسی) سخت (بَه چیزی) گره خوردَه بودن: سخت خیره و امیدوار به چیزی بودن

چشم بازار: بهترین کالا  

چشم و گوش فرا دادن: دقت خود را به چیزی سپردن  

چشمای ( ِکسی) رَوشن شدن: بسیار شاد شدن

چشمای مثل کوه نور: چشم‌های بسیار درخشان  

چِهرِه (ۀ خودَ) کَشیدن: قیافه گرفتن  

چِهرِه (ۀ کسی) رَ دیدن: مراعات کسی را کردن  

چِهرِه کسی) شُگُفتن: بسیار شگفت‌زده شدن  

چیزی که هست و نیست: همه چیز  

خارِ سرِ راه: سنگ سر راه،  مانع بزرگ

خاک ( ِکسی) بودن: فدای کسی بودن  

خاکِ پا (ی کسی) رَ سرمَۀ چشم خود ساختن: برای کسی ارج بسیاری قائل بودن

خاک پَرتیدن (سرِ گپ/ سر چیزی): سخن یا موضوع را پوشانده نگه داشتن

خاک دَ دیوال زدن: خاک در دیوار زدن: تیز در تاریکی زدن، کار بیهوده کردن

خاک و دود: بربادرفته  

خاک و دود شدن: کاملاً از میان رفتن، بر باد رفتن  

خاکا (از سر کسی) باریدن: بسیار خاک‌توسر بودن  

خاکا د دانم /xāk-ā da dān-em /: خاک‌ها به دهنم: زبانم لال  

خاکستر ساختن: نابود کردن  

خانَه رَ خاموش ساختن: شوهر کردن دختر خانه  

خدا رَوشنی کَدَن: کار درست شدن  

خَشخَشْ از سرِ خود کَشیدن: وسواس را کنار گذاشتن  

خنجرواری دَ دل ( ِکسی) کار کردن: تأثیر بد هنگفتی بر احساسات کسی گذاشتن

خون ( ِکسی) خشک شدن: بسیار ترسیدن  

خوی خودَ خوردن: خشم خود را فروکشاندن  

خویْ‌بوی/ خوی‌وبوی: اخلاق و منش، خوی و رفتار  

خیستن: منشأ گرفتن  

دَ آتِش ( ِچیزی) درگرفتن: به مکافات چیزی دچار شدن

دَ آسُمان بودن: بسیار شاد بودن  

دَ آسیا پَرتَافتن (کسی رَ): کسی را گرفتار رنج و درد فراوان کردن  

دَ بالای قلب ( ِخود) سنگ ماندن: رنج و درد بسیاری را به جان خود خریدن

دَ بند اَفتادن: گرفتار مشکل شدن، گیر افتادن (دهخـ← بند)

دَ پوست و رگ ( ِکسی) خانَه کَدَن: در هستی و سرشت کسی جایگیر شدن

دَ تاریکی قرار گرفتن: رونق نداشتن، گرفتار دشواری‌ها بودن  

دَ تاریکی نگا داشتن (کسی رَ): کسی را از چیزی بی‌خبر گذاشتن (دهخـ← تاریکی)

دَ جان ( ِکسی) آتِش درگرفتن: سخت مضطرب شدن کسی

دَ جانِ زنبور سنگ زدن: به هدف خود نرسیدن، تیر کسی خطا رفتن  

دَ چاررا انداختن: در چهارراه انداختن: بسیار سرگردان و متحیر کردن  

دَ خاکدانِ خاک برابر شدن: با خاک یکسان شدن (دهخـ← خاکدان)

دَ خانَه (ۀ کسی) گِلِم غم جور شدن: مردن یکی از اعضای خانه  

دَ خانَه (ۀ کسی) نور آمدن: بچه‌دار شدن کسی  

دَ خانَۀ زنبورْ سنگ زدن: فتنه به پا کردن  

دَ دامان ( ِکسی) نماز خواندن: بسیار پاک‌دامن بودن کسی (دهخـ← دامان).

دَ دامن ( ِکسی) آمدن: قسمت کسی شدن  

دَ دامن ( ِکسی) نماز خواندَه شدن: بسیار پاک‌دامن بودن کسی  

دَ دایرَۀ وقت: در محدودیت فرصت  

دَ دل ( ِکسی) سنگینی کَدَن: بار اندوه چیزی بر دل کسی بودن  

دَ دلِ اَوگار ( ِکسی) پنجَه انداختن: روی زخم کسی نمک پاشیدن (دهخـ← اوگار)

دَ دل خود دهل زدن: بسیار شاد بودن  

د دِلَکِ پرخون ( ِکسی) چنگال زدن: با در میان کشیدن درد کسی سخت او را آزرده ساختن

دَ روز رَوشن ستارَه‌ها رَ دیدن: پدر کسی را درآوردن (تهدید/ کنایه)

دَ روزی خود لغت زدن: به کار پرمنفعت پشت کردن (دهخـ←)

دَ زندَه‌گی ( ِکسی) بهار آمدن: زندگی کسی بسیار خوب و روبراه شدن  

دَ سینَه (ۀ کسی) قلب نبودن: هیچ عاطفه نداشتن  

دَ شاخِ آهو بودن: سر کوه قاف بودن، دست‌نیافتنی بودن  

دَ قلب ( ِخود) دفن کَدَن: در ذهن و احساس خود سرکوب نمودن  

دَ گورِ کندَه درآمدن: سوراخ موش خریدن، جایی را برای پنهان شدن جستن

دَ مرگ رَساندن (کسی رَ): کسی را سخت به تنگ آوردن  

دَ مغز ( ِکسی) شیشتن: درست آموختن  

دَ نئشَه (ۀ کسی) خار زدن: عیش کسی را منقص ساختن  

دَ نیمَه‌زبان فامیدن: با علم و اشاره دریافتن  

دَ هفت آسیا یَک من آرد نداشتن: بسیار نادار بودن  

دام‌شانی: دام نشاندن (دهخـ← شاندن)|| دسیسه کردن  

دامن ( ِچیزی رَ) رها کَدَن: دست از چیزی برداشتن  

دامنِ بحثَه برچیدن: بحث را تمام کردن  

دامنِ خود بالا کَدَن: دامن خود را بالا زدن: آبروی خود را بردن|| ناپاک‌دامنی خود را به گونه‌ای نشان دادن  

دامنِ خودَ دَراز کَدَن: دامن خود را دراز کردن: خواهش چیزی را داشتن  

درگرفتَه: بسیار مضطرب

دَرگُشا (ی چیزی) بودن: کلید انجام کاری بودن  

دست ( ِکسی) رَ سُبُک ساختن: کسی را یاری کردن  

دست ( ِکسی) زیر سنگ بودن: ناچار بودن|| سخت نیازمند کسی بودن

دست ( ِکسی) گُل بودن: در انجام کاری بسیار چیره‌دست بودن

دست و پای ( ِکسی) رَ سست ساختن: کسی را به سختی ترساندن  

دست‌یاب کَدَن: به دست آوردن

دشت‌ودریا: درندشت، گنده، گسترده  

دل ( ِخودَ) کلان گرفتن: نترسیدن (دهخـ← دل‌گنده)

دل ( ِکسی از کسی) خون‌چَکان بودن: سخت از کسی جگرخون بودن کسی

دل ( ِکسی برای چیزی) تَپیدن: مهر بسیاری به کسی داشتن  

دل ( ِکسی برای کسی) پشت‌ورو شدن: بسیار تنگ شدن دل کسی برای کسی

دل ( ِکسی رَ) انداختن: کسی را سخت ترساندن، مایۀ هول کردن کسی شدن  

دل ( ِکسی رَ) خواندن: راز دل کسی را دریافتن، مطلب و نیت نهانی کسی را خواندن  

دل ( ِکسی) از خوشی جوش زدن: ذوق کردن، قند در دل کسی آب شدن

دل ( ِکسی) باغ‌باغ شدن: بسیار شاد گشتن  

دل ( ِکسی) بودن: قصد انجام کاری را داشتن  

دل ( ِکسی) بَه صَدا درآمدن: از نگاه عاطفی و احساسی واکنش بسیار خوب و بزرگ نشان دادن  

دل ( ِکسی) پشت و روی شدن: بسیار مضطرب گشتن  

دل ( ِکسی) تَرقیدن: بسیار و ناگهان آزرده شدن|| سخت ترسیدن  

دل ( ِکسی) جوش زدن: ذوق کردن، شاد بودن   

دل ( ِکسی) خام بودن: مصمم نبودن  

دل ( ِکسی) رَ از دلخانَه کَشیدن: کسی را زهره‌ترک کردن  

دل ( ِکسی) کَفتن/ دل ( ِکسی) کَفیدن: سخت دلتنگ شدن|| دق کردن  

دل ( ِکسی) لرزیدن: دلهره داشتن|| بسیار ترسیدن  

دل ( ِکسی) ماهی‌واری پشت چیزی تپیدن: ذوق چیزی را داشتن

دل از دلخانه (ۀ کسی) کَشیدن: کسی را سخت ترساندن  

دل از دلخانه جدا شدن: ناگهان بسیار شاد شدن  

دلِ خودَ پُر گرفتن: خود را نباختن، دلیری کردن  

دل سنگ بَه حال ( ِکسی) کباب شدن: بسیار بد بودن روزگار کسی  

دل کافِر و مسُلمانَه کباب کَدَن: برای همه‌کس بسیار دردآور بودن، همه را سخت متأثر کردن (دهخـ← کباب شدن دل)

دل‌گَزید ساختن: کسی را رنجاندن  

دل‌گَزید: دل‌زده  

دِلَه کلان کَدَن: دل را کلان کردن: دل به دریا زدن  

دمب ( ِچیزی) بریدَه شدن: کلک چیزی کنده شدن  

دندان‌خایی داشتن: تهدید کردن (دهخـ← خاییدن)

دنیا رَ در لرزَه آوُردن: بسیار مؤثر بودن  

دنیا رَ قیامت کَدَن: سروصدای بسیار راه انداختن  

دود ( ِکسی رَ) کَشیدن: پدر کسی را درآوردن (دهخـ← دود)

دود از دل ( ِکسی) برآمدن: بسیار متاثر شدن

دود از دِماغ ( ِکسی) بَرآمدن: بسیار ناراحت شدن

دود از نِهاد ( ِکسی) برآمدن: سخت متأثر گشتن (دهخـ← برآمدن).

دیوار بَه میان آوُردن (بَینِ دو کس): میان دو نفر سخت جدایی انداختن  

دیوال نَمکَش: کسی که همیشه گمان می‌کند همه دارند در باره‌اش سخن می‌گویند

راز ( ِکسی رَ) پیرانَش ندانستن: پیراهن کسی هم از رازش آگاه نبودن

راه ( ِچیزی): رسم چیزی (دهخـ← راه)

راه بیرون‌رفت: راه حل  

رِشت‌وبافت: ارتباط پنهانی  

رگ و ریشَه (ۀ کسی) لرزَه شدن: سخت مضطرب شدن  

رنگ (کسی) از دنیا گشتن: بوی الرحمان کسی بلند شدن

روزگارْ یاری کَدَن: زمانه مساعد بودن، فرصت به دست آمدن  

روی بال ( ِکسی/ چیزی) بودن: از پشتیبانی کامل کسی یا چیزی برخوردار بودن  

زارِ چشمَه شِکستاندن: زهر چشم را شکستن،  با اندکی خواب از سوزش چشم جلوگیری کردن

زُبان ( ِکسی) کِلی‌گَک شدن: از شرم یا چیزی دیگر قادر به گفتن سخنی نبودن  

زبان خود کلی‌گک کدن / zobān-e xod-a kilg-ak kadan/: کاملاً جلوی زبان خود را گرفتن  

زُبان زیرِ زُبان داشتن: ناگفته‌ها داشتن  

زر جارو کدن: پول جارو کردن: پول کسی از پارو بالا رفتن (دهخـ← زر).

زمین (کسی رَ) جایْ ندادن: بسیار ناآرام بودن و به جایی بند نشدن  

زمینِ خدا کلان است: می‌توان به سادگی به جای دیگری رفت  

زمینْ زیر پا (ی کسی) لرزیدن: سخت ترسیدن کسی

زمینْ سخت و آسُمان دور:  ناچاری (ضرب‌المثل)

زمین و آسمانَه یَکی کَدَن: کوشش و تکاپوی بسیار کردن  

زمینَه بَه دندان کندن: زمین را با دندان کندن، فشار بسیاری را تحمل نمودن  

زنبورخانَه: لانۀ زنبور (← دهخـ)|| جای بسیار شلوغ (← دهخـ)

زندَه‌دَگور / /zenda-da-gōr: کسی که زندگی‌اش بسیار سخت و دردآلود باشد  .

زندَه‌گی ( ِکسی) تاریک شدن: مالامال از دشواری‌ها و گرفتاری‌ها گشتن زندگی کسی  

زندَه‌گی ( ِکسی) رَ دوزخ ساختن: زندگی کسی را بسیار دردآمیز کردن  

زیر آسُمان خدا: هرجا، همه جا  

زیر پای ( ِکسی) زمین نبودن: بسیار شاد بودن|| با شادی فراوان پایکوبی نمودن  

زیرِ گپ ( ِکسی) ماندن (کسی رَ): مایۀ سرزنش شدن کسی از سوی کسی شدن(کنایه/ دهخـ← ماندن)

زیرِ هفتاد سنگ بودن: بسیار دست‌نیافتنی بودن   

سایَه رَ بَه سنگ کوفتن: کار بیهوده کردن  

سپر ساختن (خودَ): دفاع سخت و خوبی از کسی یا چیزی کردن  

ستارۀ بخت ( ِکسی) رَوشن شدن: رو کردن بخت به کسی  

سخت‌وسُخت: گفتار تند و خشن  

سر ( ِچیزی) خودَ چپَه انداختن: خود را در چیزی غرق ساختن

سر ( ِچیزی) رنگِ سیا چَپَه کَدَن: چیزی را پنهان نگه داشتن  

سر ( ِکسی رَ) مار خوردن: عقل خود را از دست دادن  

سر ( ِکسی رَ) مار گزیدَه بودن: کمی خل‌وضع بودن

سر ( ِکسی) سَفید شدن: پیر شدن  

سرِ چارْ پای خود روان بودن: نادان و بی‌خرد بودن

سرِ رِشتَۀ چیزی دَ دست ( ِکسی) گره خورده بودن: کلید کار در دست کسی بودن  

سرِ موی: بسیار کم  

سَرتیر: بسیار صادق و راست‌منش  

سرخ‌وزرد ساختن (خودَ): مضطرب شدن  

سرگردانیِ هفت‌دروازَه: مشکل بسیار بزرگ

سُرنای برنجی (بر کسی) پُف کَدَن: پیش کسی ناله‌وزاری نمودن

سروروی ( ِکسی) داغ شدن: شرم بسیار کردن

سست‌وپُست: سست، شل‌وول، نااستوار|| تنبل (دهخـ← سست)

سنگ آسُمانی: بلای بزرگ و ناگهانی (← دهخـ)

سنگ‌واری شیشتن: باوقار و سنگین سر جای خود نشستن  

سنگَه بالا انداختن و سرِ خودَ زیرِش گرفتن: بیهوده برای خود دردسر درست کردن

سُوانِ عمر: سوهان عمر: هر دردسر بزرگی که بماند یا پیامدهایش زدودنی نباشد و همچنان کسی را برنجاند.

سیاه شدن (دلِ کسی): دل کسی در بارۀ کسی/ چیزی چرکین شدن|| در ذوق کسی خوردن

شاخ ( ِکسی رَ) شکستن: کسی را ادب کردن و غرورش را بر باد دادن

شاخ جوانی ( ِکسی) رَ شکستن: جوانی کسی را به باد دادن

شارَ شور دادن: شهر را شور دادن: معرکه به پا کردن، بسیار شلوغ کردن

شارَگا (ی کسی رَ) بریدن: شاهرگ‌های کسی را بریدن: زندگی کسی را بر باد دادن

شانَۀ خودَ خَو دادن: شانۀ خود را خواب دادن: زیر بار رفتن  

شترْ زیر بار آمدن: روبراه گشتن کار || گردن نهادن کسی، تحمیل یا اصرار را پذیرفتن

شَو گذشتْ گپ گذشت: سخن یا کار مربوط به گذشته را باید فراموش کرد

شَووروزz / ōav-o-rš/: همیشه

شیرازَه: بنیاد، ریشه (← دهخـ)

صد پَدر ( ِچیزی) بودن: بسیار بهتر و بالاتر از چیزی بودن   

صد مُردَه رَ کفن بودن: بسیار کاری و بدردبخور بودن

صفحَۀ نَو برِ زندَه‌گی خود باز کَدَن: مرحلۀ تازه‌ای از زندگی را آغاز نمودن

عاصای پیر (ی کسی) شدن: به هنگام پیری باریگر کسی گشتن

قدمْ بَلند کَدَن: اقدام نمودن  

قلب ( ِکسی رَ) پارَه کَدَن: دل کسی را سخت شکستن  

قلب ( ِکسی) گریَه کَدَن: از ته دل گریستن  

قلبِ خوب داشتن: نیک‌اندیش بودن (دهخـ← نیک‌دل)

قلبِ خودَ باز کَدَن: قلب خود را باز کردن: روان خود را برای دریافت حقایق آماده ساختن  

قیامت دَ (سرِ کسی) آوُردن: سر کسی دادوبیداد بسیار کردن  

کارنامَه از خود بَه جا گذاشتن: کار مهمی کردن (دهخـ← کارنامه)

کاه بیدانَه: سخن بی‌معنا  

کَجکول گدایی رَ بَه گردن انداختن: دست به گدایی دراز کردن (دهخـ← کجکول)

کِلکَه زیر دندان گرفتن: انگشت را زیر دندان گرفتن: شگفت‌زده شدن  

کنج‌وکاو داشتن: جستجو کردن  

کو رَ چپَه کَدَن: کوه را چپّه کردن،  کار نشدنی و بزرگ کردن  

کوچ‌وبار انداختن: اطراق کردن، مقیم شدن

گپْ رودَه شدن: درهم شدن کار، کار به جاهای باریک کشیدن  

گپِ سیا و سَفید مالوم شدن: روشن شدن خوب و بد طرفین  

گپه سکلاندن / gap-a soklānd-an/: کار را تمام و یکسره کردن

گردن خودَ خاریدن: نتیجه‌ای نگرفتن، دست از پا درازتر برگشتن

گردن خودَ نرم گرفتن: رفتار نرم و انعطاف‌پذیری از خود نشان دادن

گردنِ نرم داشتن: آمادۀ کوتاه آمدن بودن (← دهخـ)

گرگْ (کسی رَ) پیش انداختن: بسیار پرشتاب آمدن کسی به جایی  

گرگ در لباس میش: آدم بد و پرهیاهویی که خود را خوب و بی‌آزار نشان بدهد

گُریزاندن: شکست دادن  

گلِ بنفشَه: جای بنفش ضربه روی چهره  

گُلِ نازبو: بسیار پاکیزه (دهخـ← نازبو)

گلزار کَدَن (جایی رَ): گلزار کردن: همۀ مشکلات موجود در جایی را حل کردن

گِلِم ( ِچیزی رَ) جَم کَدَن: بساط چیزی را جمع نمودن|| کلک کاری را کندن  

گِل‌وخِشت: طبع آدم  

گُل‌وگلزار: بسیار عالی و زیبا و بی‌نقص  

گُلون ( ِکسی) رَ فشردن: کسی را به تنگ آوردن و سخت به دشواری انداختن  

گنجشکای سرِ بام گفتن: همه کس دانستن، بر ملا بودن رازی بر همه کس

گوش خودَ سون ( ِکسی) گرفتن: به سخن کسی گوش فرا دادن (دهخـ← سون)

مابَین ( ِچیزی) غلت زدن: از چیزی فراوان داشتن و از آن بسیار بهره‌مند بودن  

الماسِ کوهِ نور: همسر بسیار عزیز  

مثلِ آینَه صاف بودن: بسیار بی‌غش بودن  

مثل دُر بودن: مانند مروارید بودن،  پرارزش بودن

مثل سپر ایستادن: ایستادگی و پایداری خوبی کردن  

مُردَه و زندَه (ۀِکسی رَ) گم کَدَن: هیچ خبری را از کسی به کسی نرساندن  

مُردَۀ بیجانَه زندَه ساختن: آدم دل‌مرده‌ای را بسیار شاد نمودن  

مرغ زیرک: آدم زرنگ  

مرگ‌چال ساختن: در بستر مرگ انداختن  

مُشکْ دَ آستین نِهان کَدَن: کار نشدنی کردن  

مغز (دَ سر کسی) نماندن: ذهن کسی بسیار خسته شدن  

ملِکَه دَ دروازَۀ فقیر آمدن: بخت بسیار خوبی به کسی روی کردن (دهخـ← ملِکه)

مهتو خانه / mah-tav-e xāna/: ماه خانه:  دختر خانه

ناکِشتَه رَ (سرِ کسی) درَو کَدَن: کسی را به جرمی که نکرده متهم نمودن  

نالَه (ۀ کسی) دَ آسُمان کَشیدن: سخت نالیدن کسی  

نام ( ِکسی) دَ زمین خوردن: سخت بدنام شدن  

نام سگ ( ِکسی ‌یَم) نگرفتن: هیچ توهینی به کسی نکردن|| اصلاً کار به کار کسی نداشتن  

نام و نشان (از چیزی) باقی نماندن: کاملاً نابود شدن  

نگینْ نگین شدن: خردِ خاکِ شیر شدن، کاملاً خرد شدن

نه دم و نه دود داشتن: در وضعیت بدی بودن، کاملاً بی‌رونق بودن  

نی شو و نی روز فامیدن / nī šav-o nī rōz-a fāmīdan/: نه شب و نه روز را فهمیدن: روزگار بسیار ناگوار و اندوه‌انگیز داشتن 

نی قبرکنْ نی مردَه‌شوی داشتن: بسیار بدبخت و بینوا بودن  

وقت ( ِکسی) پورَه شدن: زمان مرگ کسی فرا رسیدن  

هر دو جهان بَه نام ( ِکسی) شدن: بسیار شاد بودن کسی  

هر کوهی سرِ خود راه داشتن: هر کاری راهی عملی داشتن  

هَزار سَودا دَ دل ( ِکسی) شدن: دل کسی به هزار راه رفتن

هفتْ پشت ( ِکسی) بَه یادش آمدن: پدر کسی درآمدن|| بسیار هول کردن  

همراه شیرْ پنجَه نرم کَدَن: با شیر گلاویز شدن||  با هم‌چشم بسیار نیرومند درافتادن

یَک رَگ ( ِکسی) آگاه نبودن (از چیزی): روح کسی خبر نداشتن  

یَک مهتابْ چارْ مهتاب شدن: بسیار خوب شدن شب‌نشینی کسی (دهخـ← مهتاب)

یک‌سَرودوگوش: آدم بی‌چیز  


فهرستی از نامهای معمول دخترانه در افغانستان

 فهرستی از نامهای معمول دخترانه در افغانستان

امیر حسین اکبری شالچی

 

آتیَه

آخِرَه

آرزو

آریان

آریانا

آریَن

آزیتا

آسمایی / āsemāyī/smāyī ā/

آسیَه

آشنا

آصفَه

آلا/ هالا

آمنَه

آمو

ادیبَه

ارجُمند

استری /estoray /

اَسما

اِفتِمام

اقلیما

اَکیلا

اَلکا

امینَه

انارگُل

اَنیسَه

اَورِ جهان/ اَورِ جان

اورانوس/ sūrānū/ (غربی)

اوِستا

ایدا

بادام‌گل

بِرِشنا/ بِریشْنا

بصیرَه

بِلقیس

بِنَفشَه

بهار

بهارَه

بِهشتَه

بی‌بی‌حاجی

بی‌بی‌حلیمَه/ بی‌بی‌اَلیمَه

بی‌بی‌حورا

بی‌بی‌خدیجَه

بی‌بی‌سلطان

بی‌بی‌شیرین

بی‌بی‌گُل

بی‌نظیر

پاکیزَه

پردیس

پرستو

پرنس / prens (هندو)

پروانَه

پروین

پریتی / īpirīt (هندو)

پری‌گُل

پَلوَشَه

پوران

تاج

تانیا (غربی)

تبسم

ترانَه

تُرپِکَی/ torpekay

ترینا/ tirīnā

تمنّا

تَهمینَه

ثریا

ثمرگُل

جاریَه

جَلیلَه

جمیلَه

جهانتاب

جینا (غربی)

حاکمَه

حبیبَه

حدیثَه

حُسن‌بانو

حَسینا

حَسینَه/ اَسینَه

حفیظَه/ اَفیظَه

حکایت

حکیمَه

حلیمَه/ اَلیمه

حَماسَه

حمیدَه

حُمَیرا/ اُمَیرا

حنیفَه/ انیفَه

حوا / havā

حوریَه

خاتول

خاتون

خاطرَه

خالدَه

خالقَه

خانم‌گل

خاور

خدیجَه

خوبان

خورشید

خوشبو

دُرخشان

دل‌افروز

دلبر

دِل‌جان

دنیا

دیانا (غربی)

دیبا

دینا (غربی)

ذاکرَه

ذبیحَه

رابعَه/ رابهَه

رابعَه‌گُل

راحلَه

راضیَه

رحیمَه

رخسار

رُخشانَه

رشیدَه

رمزیَه

رنگین

رنگینَه

روبی (غربی)

روبینا (غربی)

روبینه / rōbīna/ (غربی)

روح‌افزا

رَوشن

رَوشنک

رَوشنی

روگُل

رومینا (غربی)

رونا/ rōnā /rūnā (غربی)

رَویا

ریتا (غربی)

رَیحانَه/ رَیانَه

ریدا (غربی)

ریزَه‌گُل

ریکا

زاهدَه

زُبیدَه

زحل

زَرغونَه

زَرمینَه

زریما/ zarīmā

زکیَه

زَلّاش

زلیخا

زَلیما

زهرا

زُهرَه/ زورَه

زیبا

زَینب

زینت

ژیلا (غربی)

ساجِدَه

سارا

سامعَه

سامَه

سامیَه

سَبرینا (غربی)

سبزپری

سُتودَه

سَجیَه

سحر

سعدیَه

سعیدَه

سَکینَه

سلسلَه

سلطانَه

سَلما

سلیمَه

سمیرا

سمین

سوسن

سوفیا/ صوفیا (غربی)

سوفیَه/ صوفیَه (غربی)

سونیا (غربی)

سونیتا (از روسی)

سونیک (غربی)

سویتا (غربی)

سهَیلا

سیتا (غربی)

سیما

سیماگل

سیمین

شاپِرَک

شاپِرَی

شاجان

شازیَه

شاکرَه

شالالا

شاه‌بی‌بی/ شابی‌بی

شاه‌صنم/ شاصنم

شاه‌گُل/ شاگل

شایَستَه/ شایْسْتَه

شبانَه

شبنم

شرارَه

شِریفَه

شَفیقَه

شکر ikar /šakar /š/

شکریه / šukriya /šukuriya /šukuriya

شکوفه/ faūugš

شِکیبا

شَکیلا (غربی)

شگوفه / šegūfa/šugūfa / šagūfa/

شَمایل

شمسیَه

شمیم

شهرَه/ شُرَه

شهلا

شهناز

شیبا

شیرین

شیرین‌گُل

شیلا

شَیما

شین‌کَی

شیوا

صابرَه

صالِحَه/ صالیَه

صامعَه

صحرا

صدف

صَدیقَه

صغری

صفورا

صَفیَه

صنم

صِنَوبر

طوبا/ طوبی

ظاهرَه

ظریفَه

عابدَه

عادلَه

عاطفَه

عاقلَه

عالیَه

عایشَه

عذرا

عزیزَه

عطیعَه/ عطیَه

عظیمَه

عفیفَه

علیمَه

غِزال

غِزالَه

غزل

فاروقَه

فاضلَه

فاطْمَه/ فاطْمِه/ فاطُمَه

فاطْمَه‌جان

فتانَه

فخریَه

فرحت

فرحناز

فرّخ

فرخندَه

فرزانَه

فرشتَه/ فَریشتَه

فَروزان

فریبا fereybā// ferībā

فریدَه

فریما

فِسانَه

فضیلَه

فلورا (غربی)

فَوزیَه

فولورا (غربی)

فهیمَه

فیروزَه

قدریَه

قدسیَه

قُطَی

قمر

قمرجان

قمرگُل

کاملَه

کبرا/ کبری

کَترین (غربی)

کرشمَه

کریشنه

کریمَه

کلمه/kalmia

کلیمَه

کلینَه

کَوکبَه

کَوکی

گُلارَه

گُلالَه

گُلالَی

گُل‌بدن

گُلجان

گلدستَه

گلزار

گُل‌غنی

گُل‌قُطَی/ گُل‌قُطَّی

گُل‌مَکَی

گوهرشاد/ گَورشاد

گیتا

گیتی

لطیفَه

لعل‌بانو

لوژینا (غربی)

لیدا (غربی)

لیزا (غربی)

لیلا / ālīl/

لَیلا laylā /leylā //

لَیلُما

لیما leymā //

لینا (غربی)

ماجان

ماری (غربی)

ماریا (غربی)

مارینا (غربی)

الماس

ماگُل

ماه‌پیکر

ماه‌جَبین/ ماجَبین

ماهرخ/ مارُخ

ماه‌گل/ ماگُل

محبت

محبوبَه/ مئبوبَه

محمودَه/ مئمودَه

مجاهدَه

مدینَه

مرجان

مَرحبا

مُرسَل

مرضیَه

مرضیَه‌گُل

مروارید/ مرواری

مَروَه

مریم

مَرینَه

مژدَه

مُژگان/ مِژگان

مَستورَه

مسعوده/ مسوده/ masūda/mas ́ūda

مَسیَّه

مشعل

معروفَه/ ماروفَه

معصومَه/ ماصومَه

مقدسَه

مکی /makay /

ملاحت

مَلالَی

ملکَه

ملیحَه/ مَلیئَه

مَلیلَه

منیرَه

منیژَه

مَولودَه

مومنَه

مونا

مَهدیَه

مِهریَه/ مِئریَه

مهناز/ مَئناز

مهوش

میترا

مَیدَهْ‌گُل

میزَه

میکا

مینا

ناتاشا (غربی)

ناجیَه

نادرَه

نادَه

نادیا (غربی)

نادیَه (غربی)

ناروَن

نازنین

نازی

نازیَه

ناهید/ نائید

ناهیدَه/ نائیدَه

نَبیلا

نَبیلَه

نَتاشَه (غربی)

نَجلا

نجمَه

نجیبَه

نَجیلا

ندا

ندیمَه

نَذیرَه

نرگس

نسرین

نسیمَه

نصیرَه

نظیفَه

نفیسَه

نقرَه

نگار

نگین/ nigīn /negīn

نگینَه

نورآفتاب

نورْجهان/ نورِ جهان/ نورجان

نوریَه

نیپتون / nīptūn/ (غربی)

نیلاب

نیلوفر

نیلی

نیوا

وانا

وانه

وجیهَه

وحیدَه

وَزمَه

وَژمَه/ وَجمَه

وَسیمَه

وَیدَه

هاجر

هاجرَه/ آجرَه

هادیَه

هاشمَه

هالا/ آلا

هَدْیَه

هلنا (غربی)

هلینا (غربی)

هُما/ اُما

هِندیَه

هَنگامَه

الهه/ الاهه

هیلا

یاسَمین

یلدا


فهرستی از نام‌های پسرانۀ رایج در تاجیکستان

فهرستی از نام‌های پسرانۀ رایج در تاجیکستان

 

نویسندگان:

دل‌افروز ابراهیم‌اُوا (تاجیکستان)

امیر حسین اکبری شالچی

 

 

 

آرزوārzū/

آندری/āndrey

ابراهیمibrāhīm/

ابوبکر

ابوعلی

احمد

اَختَم

اسد

اسدالّا/asadullā/ (کوتاه‌شدۀ اسدالله)

اسرار

اسکندرiskandar/

اسماعیلiamāīl/

اَشورašūr// (گویا صورتی از واژۀ کهن «اَشو» به معنای مقدس باشد که پیشوند نام زرتشت پیامبر است.)

اَشورعلیašūralī// (گویا اشور صورتی از واژۀ کهن «اَشو» به معنای مقدس باشد که پیشوند نام زرتشت پیامبر است.)

اصغر

اصلیدینasliddīn// (کوتاه‌شدۀ اصل‌الدین)

اعظم

اقبالiqbāl/

اکابرakābir/

اکبر

اِکرامikrām/

اِکرامیدینikrāmuddin// (کوتاه‌شدۀ اکرام‌الدین)

اکرم

اَلبرتalbert// (از روسی)

اُلُغ‌بِک

الهام

الیاسilyās/

امام

امام‌علی

امان

امید

امیرجان

امین

انور

اَنیس

ایرج/ēraj

ایرگش/ ērgaš

ایوب (بی‌تشدید)

باباجان

بابک

بازار

بای‌مرادbāymurād/

بحرالدینbahriddin/

بخت‌آور

بختیار

برکتbarakat/

برهانburhān/

بَریسbarīs/ (از روسی)

بِکروز/bekrūz

بهادر

بهرام

بهروز

بیدلbēdil/

بیژن/bēžan

بینیامینbīnyāmin// (تلفظی از بنیامین)

پَروان

پرویز

پروین

پولادpōlād/

تاج

تاجیدین/ /tājiddin(کوتاه‌شدۀ تاج‌الدین)

تَرکَن

تَغای‌نظر

تیلَوtīlav/

تیمورtīmur/

جامی

جانی‌بِک

جاوید (معمولاً کوتاه‌شدۀ جاویدان)

جاویدان

جبار/جبّار

جگرjigar/

جلال

جلالیدینjalāliddin// (کوتاه‌شدۀ جلال‌الدین)

جلاهیدینjalāhiddin// (تلفظی عامیانه از جلال‌الدین)

جلیل

جمال

جمالیدینjamāliddin// (کوتاه‌شدۀ جمال‌الدین)

جمشید

جمعَهjūma/

جورَه‌بِک

جورَه‌خان

جهان

حاتم

حاجی

حافظhāfiz/

حامدhāmid/

حبیب

حجت‌شاhujatšā/ (کوتاه‌شدۀ حجت‌شاه)

حسن (معمولاً نام برادر حسین است).

حسین (معمولاً نام برادر حسن است).

حق‌نظر

حکیم

حلیم

حمزَه

حَیدرhaydar/

خال

خالقxāliq/

خال‌محمدxālmuhammad/xālmahmad/

خدایار

خدای‌نظر

خسروxisrav/xusrav/

خوجَّه/xojja

خورشیدxuršēd/

خوشامدxušāmad/

خَیریدینxayriddin// کوتاه‌شدۀ خَیرالدین)

خَیرالّا/xayrullā/ (کوتاه‌شدۀ خَیرالله)

خَیلا (کوتاه‌شدۀ خَیرالله)

دادخدا

داوود

درویش

دلاورdilāvar/

دلشادdilšād/

دلیرdalēr/

دَورانdavrān/

دَولت/davlat/ (به معنای خوشبختی)

ذاکرzākir/

ذکرالّاzikrullā// (کوتاه‌شدۀ ذکرالله)

رئوف

رامین

ربیع

رجب

رجب‌علی

رحمان

رحیم

رزاقrazāq/

رستمrustam/

رسول

رشید

رضا

رَفشان

رَمس (از روسی)

رمضانramazān/

روزیمت/rūzīmat

روسلنrūslan/

رَوشنravšan/

زایِرzāyir/

زایِرشاzāyiršā// (کوتاه‌شدۀ زایرشاه)

زُبَیدzubayd/

زَینیدینzayniddin/ (کوتاه‌شدۀ زین‌الدین)

سار‌بان/sārbān

سامان

ستارsatār/sator/

سِراجیدینsirājiddin/ (کوتاه‌شدۀ سراج‌الدین)

سرگی//sergey (از روسی)

سعدی

سعید

سعیدشا (کوتاه‌شدۀ سعیدشاه)

سلطانsultān/

سلیم

سلیمانsulaymān/

سلیم‌شا (کوتاه‌شدۀ سلیم‌شاه)

سَ‌مراد samurād// (کوتاه‌شدۀ سیدمراد)

سمندر

سمیر

سنگَک

سنگین‌مرادsangīnmurād/

سهرابsuhrāb/

سَیداکرم/saydakram/ (کوتاه‌شدۀ سیّداکرم)

سَیدامیر/saydamīr/ (کوتاه‌شدۀ سیّدامیر)

سَیدجعفر/saydjafar/ (کوتاه‌شدۀ سیّدجعفر)

سَیدعلی/saydalī/ (کوتاه‌شدۀ سیّدعلی)

سَیدمختار/saydmuxtār/ (کوتاه‌شدۀ سیّدمختار)

سَیفیدینsayfiddin// (کوتاه‌شدۀ سَیف‌الدین)

سَیف‌الّاsayfullā// (کوتاه‌شدۀ سیف‌الله)

سَی‌محمدsaymuhammad/saymahmad/ (کوتاه‌شدۀ سیدمحمد)

سیمومی/saymūmī

سینا

سیَوُش/siyavoš

شا: شاه

شائین  (تلفظ عامیانۀ شاهین)

شاحَیدر (تلفظ عامیانۀ شاه‌حَیدر)

شادی

شارُخ (کوتاه‌شدۀ شاهرخ)

شامنصور (کوتاه‌شدۀ شاه‌منصور)

شاهرخ

شاهین

شَراف

شَرَف

شرفیدینšarafiddin// (کوتاه‌شدۀ شرف‌الدین)

شریف

شریف‌خوجَّه

شکرالّاšukrullā// (کوتاه‌شدۀ شکرالله)

شمسیدینamsiddin/š/ (کوتاه‌شدۀ شمس‌الدین)

شمس‌الّاamsullā/š/ (کوتاه‌شدۀ شمس‌الله)

شَمشاد

شوکتavkat/š 

شهباز

شهرتukat/š

شهریار

شهزاد

شهزادَه

شیرعلیšēralī/

شیرین

صابرsābir/

صاحبsāhib/

صادقsādiq/

صالحsālih/

صبور

صدریدینsadriddin// (کوتاه‌شدۀ صدرالدین)

صمد

طالبtālib/

طاهرtāhir/

طلب‌شاtalabšā// (کوتاه‌شدۀ طلب‌شاه)

ظاهرzāhir/

ظریف

ظفر

عابدbid/ā

عادل‌بکdilbek/ā

عارفrif/ā

عالِمlim/ā

عِباداللهibādullā/

عباسabās/

عبدالبشیر

عبدالجبار

عبدالخالقabdulxāliq/

عبدالرحمان

عبدالرشید

عبدالستار /abdulsatār/(بی‌تشدید)

عبدالشکور

عبدالغفار (بی‌تشدید)

عبدالفتاح (بی‌تشدید)

عبدالقدوس/abdulqudus/ (بی‌تشدید)

عبدالکریم

عبدالّاabdullā// (کوتاه‌شدۀ عبدالله)

عُبَیدubayd/

عثمانusmān/

عزیز

عسکر

عصمتismat/

عطابِک

عظَمتazamat/

عظیم

علاهدینalāhiddin// (تلفظ عامیانۀ علاءالدین)

علی

علی‌اصغر

عمر

عَوَض

عیدِ بکidebek/

عیدی‌بکidibek/

عیسی

عَینیدینayniddin// (کوتاه‌شدۀ عَین‌الدین)

غفور

غلام

غلامیدینghulāmiddin// (کوتاه‌شدۀ غلام‌الدین)

غنی

غَیب‌اللهghaybullā/

غَیرتghayrat/

فارقfārūq/

فاضلfāzil/

فاضل‌بِکfāzilbak/

فخریدینfaxriddin// (کوتاه‌شدۀ فخرالدین)

فرخ

فرّخ‌روز

فردَوسfirdavs/

فرزاد

فرزین

فُرقَتfurqat/

فرهاد

فریدونfariddūn/

فضلیدینfazliddin// (کوتاه‌شدۀ فضل‌الدین)

فیروز

فَیضfayz/

فیض‌الّاfayzullā// (کوتاه‌شدۀ فیض‌الله)

فیض‌علیfayzalī/

قابلqābil/

قادرqādir/

قاریqārī/

قاسمqāsim/

قدرتqudrat/

قربانqurbān/

قطبیدینqutbiddin// (کوتاه‌شدۀ قطب‌الدین)

قهارqahār/ (بی‌تشدید)

قیامqiām/

قیامیدینqiāmiddin// (کوتاه‌شدۀ قیام‌الدین)

کامران

کاملkāmil/

کَرامتkarāmat/

کَرامت‌الّاkarāmatullā// (کوتاه‌شدۀ کَرامت‌الله)

کریلkril/ )روسی(

کمالیدینkamāliddin// (کوتاه‌شدۀ کمال‌الدین)

گَگَرgagar// (گویا صورتی از واژۀ کهن گَرگَر باشد که در آیین زرتشت یکی از نام‌های خداست.)

گنجَویganjavī/

لطف‌الّاlutfullā// (کوتاه‌شدۀ لطف‌الله)

لطیف

مجید

محراب

محمدmuhammad/mahmad/

مَحمداللهmahmadullā/

محمدرسولmahmadrasūl/

محمدظاهرmahmadzāhir/

محمود

مختارmuxtār/

مرادmurād/

مرتَضیmurtazā/

مصطفیmudtafā/

مظفرmuzafar/

معراجmērāj/

معروف

معصوم‌شاmasūmšā// (کوتاه‌شدۀ معصوم‌شاه)

منوچهر

موحیدین muhiddin/(کوتاه‌شدۀ محی‌الدین)

موسی

مُهریدینmohriddin// (کوتاه‌شدۀ مُهرالدین)

مهربان

میراج/mērāj (مبدل معراج)

میرزاmērzā/

میرزاشاmērzāšā// (کوتاه‌شدۀ میرزاشاه)

مَیسmays/

مَیسیدینmaysiddin/

نادرnādir/

ناصرnāsir/

ناظمnāzim/

نَبِک

نبی

نجم‌الدینnajmiddin/

نذرالّاnazrullā// (کوتاه‌شدۀ نذرالله)

نذیر

نسیم

نصرالدینnadrissin/

نصرالّاnasrullā// (کوتاه‌شدۀ نصرالله)

نظر

نظربِک

نعمتnēmat/

نعیم

نمازخان

نور

نورالدینnūriddin/

نورالّاnūrullā// (کوتاه‌شدۀ نورالله)

نورعلی

نوروزnavrūz/

نیکبختnēkbaxt/

نیکروزnēkrūz/

واحدvāhid/

واسعvāsi/

ولی

وهابvahāb/

وَیس

وَیس‌الدینvaysiddin/

هِلالhilāl/

هوکتن/hūktan

یادگارyādgār/

یاقوبyāqūb/

یحیی

یورَه

یوسُفyūsuf/

یوسُف‌شاyūdufšā/ (کوتاه‌شدۀ یوسف‌شاه)


← صفحه بعد